FeNO-test bruikbaar bij start astmabehandeling, maar geen sterk bewijs

Delen via:

Meting van stikstofoxide (NO) in uitgeademde lucht is bruikbaar bij astmapatiënten bij wie behandeling wordt overwogen. Maar de bewijslast voor de zogeheten FeNO-test is laag. Tot die conclusie komen onderzoekers van de American Thoracic Society (ATS) na analyse van gepubliceerde gerandomiseerde trials. De aanbeveling is als aanvulling opgenomen in enkele internationale richtlijnen.

De FeNO-test (fractional exhaled nitric oxide) is een point-of-care test voor het helpen vaststellen van astma door meting van de hoeveelheid stikstofoxide (NO) in uitgeademde lucht. Een verhoogd NO-niveau kan wijzen op ontstekingsprocessen in de luchtwegen. Gebruik van de test kan in theorie helpen bij de diagnose van astma, bij het kiezen van de initiële behandeling en bij het monitoren van de respons op behandeling. Maar de waarde van de FeNO-test in de klinische praktijk is nog niet duidelijk. Daarom heeft de American Thoracic Society (ATS) een multidisciplinair expertpanel gevraagd om op basis van literatuuronderzoek een evidencebased aanbeveling te doen over toepassing van de test. De uitgangsvraag was of NO-meting geschikt is om behandeling te optimaliseren bij astmapatiënten bij wie behandeling wordt overwogen.

Voorlopige aanbeveling

Het panel verrichtte systematische reviews van gepubliceerde gerandomiseerde trials tussen 2004 en 2019. De kwaliteit van het bewijs was over het algemeen laag. Het panel deed daarom een voorlopige aanbeveling voor astmazorg op basis van de FeNO-test: bij astmapatiënten bij wie behandeling wordt overwogen heeft de test meerwaarde als aanvulling op gebruikelijke zorg. De aanbeveling is gebaseerd op het feit dat de test niet duur is, eenvoudig uit te voeren en wordt geaccepteerd in de dagelijkse klinische praktijk.

De aanbeveling is een aanvulling op de richtlijnen van de National Asthma Education and Prevention Program, het Global Initiative for Asthma en de Japanese Respiratory Society.

Bron:
Khatri SB, Iaccarino JM, Barochia A, et al. Use of Fractional Exhaled Nitric Oxide to Guide the Treatment of Asthma; An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline. Am J of Resp and Critical Care Medicine. 2021;204:e97-e109.

Commentaar dr. Bart Hilvering, longarts in het Amsterdam UMC:

“Al enkele jaren is er discussie over het nut van NO-metingen bij astma. Het is niet duidelijk voor welke patiëntencategorie het geschikt is en wat de waarde is als diagnosticum en tijdens de behandeling. Met de studie is geprobeerd om uit gepubliceerde trials meer te weten te komen over de waarde van NO-meting en deze optie duidelijker te positioneren. Dat is goed, want ik denk dat zowel huisartsen als longartsen worstelen met de plaats van NO-meting in de diagnostiek en behandeling van astma. ”

“De NO-meting is als diagnosticum tot nu toe weinig geschikt gebleken. Dat komt mede doordat de NO-waarde in ademlucht door meerdere factoren wordt beïnvloed, zoals roken, voedingsmiddelen en infecties. Dat maakt het lastig om de test specifiek te gebruiken voor het vaststellen van astma. Wellicht is de waarde van de test groter als de astmadiagnose al is gesteld en behandeling wordt overwogen. Daar wordt in de gepubliceerde studie ook op aangestuurd. Het idee is dat de FeNO een soort baseline-meting is en de kans voorspelt op longaanvallen en op een goede respons op behandeling met inhalatiecorticosteroïden. Het heeft de meeste waarde in combinatie met de hoogte van eosinofielen in bloed. De FeNO geeft meer een waarschijnlijkheid aan. Daar zijn al meerdere publicaties over, ook vanuit het Amsterdam UMC.1 Bij een hoge waarde van beide metingen is er grote kans op luchtwegeosinofilie, wat je verder kunt vaststellen met een meer bewerkelijke sputuminductietest. De FeNO-test lijkt dus het best tot zijn recht te komen in combinatie met bloedeosinofilie.”

“In de studie is in gepubliceerde trials uitgezocht waar het meeste bewijs ligt voor gebruik van de FeNO bij astma. De conclusie is dat de meeste waarde vooral ligt bij aanvang van de behandeling. Maar het punt blijft dat de bewijslast laag is. Met dezelfde vraagstelling als in deze studie heeft Cochrane Netherlands eveneens een literatuuronderzoek gedaan, in opdracht van Zorginstituut Nederland en in het kader van Zinnige Zorg. Dat rapport is medio vorig jaar gepubliceerd. Er staan veel conclusies in, onder andere een mogelijke rol voor FeNO als triagetest bij diagnostiek of gebruik van de test om de mate van ontsteking in de luchtwegen bij astma te helpen voorspellen en de behandeling daarop aan te passen. Maar alle studies hebben tekortkomingen waardoor de bewijslast laag is.”

“De rol van NO-meting zou met een gedegen opgezette trial systematisch moeten worden uitgezocht. Maar ik verwacht dat er altijd ruis blijft, omdat NO door meerdere factoren wordt verhoogd. Dat manco speelt ook bij een goed opgezette trial. Ik ben daarom niet overtuigd van NO als enkele marker. De meting moet altijd onderdeel zijn van andere informatie en ook het verhaal van de patiënt. Vergelijkbaar met bijvoorbeeld een risicoscore voor hart- en vaatziekten. De behandelaar moet alle informatie in context interpreteren.”

  1. Wagener AH, de Nijs SB, Lutter R, et al. External validation of blood eosinophils, FE(NO) and serum periostin as surrogates for sputum eosinophils in asthma. 2015;70:115-20.

Subsidieregeling voor innovatie in pandemiebestrijding

dec 2022 | Vaccinatie

Lees meer over Subsidieregeling voor innovatie in pandemiebestrijding

Online gedragstherapie helpt bij vermoeidheid door sarcoïdose

dec 2022

Lees meer over Online gedragstherapie helpt bij vermoeidheid door sarcoïdose

Ontregel het onderzoek

dec 2022

Lees meer over Ontregel het onderzoek

Sintilimab plus bevacizumab-biosimilar en chemotherapie voor EGFR-gemuteerd NSCLC met progressie na EGFR-TKI

nov 2022 | Longoncologie

Lees meer over Sintilimab plus bevacizumab-biosimilar en chemotherapie voor EGFR-gemuteerd NSCLC met progressie na EGFR-TKI

Lareb start met onderzoek Bijwerkingmonitor

nov 2022 | Arthritis psoriatica, Eczeem, IBD, JIA, Psoriasis, RA, Spondyloartritis

Lees meer over Lareb start met onderzoek Bijwerkingmonitor

Serplulimab plus chemotherapie als eerstelijnsbehandeling bij ES-SCLC

nov 2022 | Longoncologie

Lees meer over Serplulimab plus chemotherapie als eerstelijnsbehandeling bij ES-SCLC

Live online GOLD-café

23 jan 2023 om 19:30 | COPD

Lees meer over Live online GOLD-café

Antistolling en bloedingen

8 dec 2022 om 20:00

Lees meer over Antistolling en bloedingen

Pulmo Lounge: Hoesten, een oplosbaar probleem?

23 nov 2022 om 20:00

Lees meer over Pulmo Lounge: Hoesten, een oplosbaar probleem?

ERS Highlights 2022

9 nov 2022 om 20:00 | Astma, COPD, Pulmonale hypertensie

Lees meer over ERS Highlights 2022

Small Airways Symposium 2022: Nieuwste inzichten in Small Airways Disease

8 nov 2022 | Astma, COPD

Lees meer over Small Airways Symposium 2022: Nieuwste inzichten in Small Airways Disease

Small Airways Symposium 2022: Duurzame zorg bij astma en COPD

8 nov 2022 | Astma, COPD

Lees meer over Small Airways Symposium 2022: Duurzame zorg bij astma en COPD

Recidief van chronische rhinosinusitis met nasale poliepen (CRSwNP) na operatie? Wat nu...

12 okt 2022

Lees meer over Recidief van chronische rhinosinusitis met nasale poliepen (CRSwNP) na operatie? Wat nu...

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Toegevoegde waarde en praktische toepassing van FeNO bij ernstig astma

4 okt 2022 | Astma

Lees meer over Toegevoegde waarde en praktische toepassing van FeNO bij ernstig astma

Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Lees meer over Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma

Lees meer over Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma

Antistolling en bloedingen

donderdag 8 dec 2022 van 19:30 tot 22:00

Lees meer over Antistolling en bloedingen

Nieuwe vaccinatiestrategie verbetert humorale respons bij patiënten met ANCA-geassocieerde vasculitis

Lees meer
Lees meer over Nieuwe vaccinatiestrategie verbetert humorale respons bij patiënten met ANCA-geassocieerde vasculitis

Vergelijkbare werkzaamheid rituximab en cyclofosfamide bij patiënten met interstitiële longziekte

Lees meer
Lees meer over Vergelijkbare werkzaamheid rituximab en cyclofosfamide bij patiënten met interstitiële longziekte

Risico op tuberculose vooral verhoogd in eerste drie maanden na starten ART

Lees meer
Lees meer over Risico op tuberculose vooral verhoogd in eerste drie maanden na starten ART

ESMO in FOCUS 2022

Lees meer
Lees meer over ESMO in FOCUS 2022

Sotorasib versus docetaxel bij eerder behandeld KRAS-gemuteerd NSCLC

Lees meer
Lees meer over Sotorasib versus docetaxel bij eerder behandeld KRAS-gemuteerd NSCLC

Larotrectinib geeft duurzame respons en is veilig bij tumoren met NTRK-fusies

Lees meer
Lees meer over Larotrectinib geeft duurzame respons en is veilig bij tumoren met NTRK-fusies

Atezolizumab verbetert overleving bij NSCLC met contra-indicaties voor platinumhoudende chemotherapie

Lees meer
Lees meer over Atezolizumab verbetert overleving bij NSCLC met contra-indicaties voor platinumhoudende chemotherapie

Sotorasib verbetert PFS ten opzichte van docetaxel bij KRAS G12C-gemuteerd NSCLC

Lees meer
Lees meer over Sotorasib verbetert PFS ten opzichte van docetaxel bij KRAS G12C-gemuteerd NSCLC

Arbeidsdeelname bij PAH hangt samen met opleidingsniveau en 6MWD

Lees meer
Lees meer over Arbeidsdeelname bij PAH hangt samen met opleidingsniveau en 6MWD

Zorgtransitie: Thuistoedieningspilot met anti-IL5 behandelingen voor ernstig astma

nov 2021 | Astma

Lees meer over Zorgtransitie: Thuistoedieningspilot met anti-IL5 behandelingen voor ernstig astma

MedNet Oncologie special Longkanker 2022

nov 2022

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2022

MedNet Longziekten 2022-03

sep 2022

Lees meer over MedNet Longziekten 2022-03

MedNet Longziekten 2022-02

jun 2022

Lees meer over MedNet Longziekten 2022-02

MedNet Longziekten 2022-01

mrt 2022

Lees meer over MedNet Longziekten 2022-01