FeNO-test bruikbaar bij start astmabehandeling, maar geen sterk bewijs

Delen via:

Meting van stikstofoxide (NO) in uitgeademde lucht is bruikbaar bij astmapatiënten bij wie behandeling wordt overwogen. Maar de bewijslast voor de zogeheten FeNO-test is laag. Tot die conclusie komen onderzoekers van de American Thoracic Society (ATS) na analyse van gepubliceerde gerandomiseerde trials. De aanbeveling is als aanvulling opgenomen in enkele internationale richtlijnen.

De FeNO-test (fractional exhaled nitric oxide) is een point-of-care test voor het helpen vaststellen van astma door meting van de hoeveelheid stikstofoxide (NO) in uitgeademde lucht. Een verhoogd NO-niveau kan wijzen op ontstekingsprocessen in de luchtwegen. Gebruik van de test kan in theorie helpen bij de diagnose van astma, bij het kiezen van de initiële behandeling en bij het monitoren van de respons op behandeling. Maar de waarde van de FeNO-test in de klinische praktijk is nog niet duidelijk. Daarom heeft de American Thoracic Society (ATS) een multidisciplinair expertpanel gevraagd om op basis van literatuuronderzoek een evidencebased aanbeveling te doen over toepassing van de test. De uitgangsvraag was of NO-meting geschikt is om behandeling te optimaliseren bij astmapatiënten bij wie behandeling wordt overwogen.

Voorlopige aanbeveling

Het panel verrichtte systematische reviews van gepubliceerde gerandomiseerde trials tussen 2004 en 2019. De kwaliteit van het bewijs was over het algemeen laag. Het panel deed daarom een voorlopige aanbeveling voor astmazorg op basis van de FeNO-test: bij astmapatiënten bij wie behandeling wordt overwogen heeft de test meerwaarde als aanvulling op gebruikelijke zorg. De aanbeveling is gebaseerd op het feit dat de test niet duur is, eenvoudig uit te voeren en wordt geaccepteerd in de dagelijkse klinische praktijk.

De aanbeveling is een aanvulling op de richtlijnen van de National Asthma Education and Prevention Program, het Global Initiative for Asthma en de Japanese Respiratory Society.

Bron:
Khatri SB, Iaccarino JM, Barochia A, et al. Use of Fractional Exhaled Nitric Oxide to Guide the Treatment of Asthma; An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline. Am J of Resp and Critical Care Medicine. 2021;204:e97-e109.

Commentaar dr. Bart Hilvering, longarts in het Amsterdam UMC:

“Al enkele jaren is er discussie over het nut van NO-metingen bij astma. Het is niet duidelijk voor welke patiëntencategorie het geschikt is en wat de waarde is als diagnosticum en tijdens de behandeling. Met de studie is geprobeerd om uit gepubliceerde trials meer te weten te komen over de waarde van NO-meting en deze optie duidelijker te positioneren. Dat is goed, want ik denk dat zowel huisartsen als longartsen worstelen met de plaats van NO-meting in de diagnostiek en behandeling van astma. ”

“De NO-meting is als diagnosticum tot nu toe weinig geschikt gebleken. Dat komt mede doordat de NO-waarde in ademlucht door meerdere factoren wordt beïnvloed, zoals roken, voedingsmiddelen en infecties. Dat maakt het lastig om de test specifiek te gebruiken voor het vaststellen van astma. Wellicht is de waarde van de test groter als de astmadiagnose al is gesteld en behandeling wordt overwogen. Daar wordt in de gepubliceerde studie ook op aangestuurd. Het idee is dat de FeNO een soort baseline-meting is en de kans voorspelt op longaanvallen en op een goede respons op behandeling met inhalatiecorticosteroïden. Het heeft de meeste waarde in combinatie met de hoogte van eosinofielen in bloed. De FeNO geeft meer een waarschijnlijkheid aan. Daar zijn al meerdere publicaties over, ook vanuit het Amsterdam UMC.1 Bij een hoge waarde van beide metingen is er grote kans op luchtwegeosinofilie, wat je verder kunt vaststellen met een meer bewerkelijke sputuminductietest. De FeNO-test lijkt dus het best tot zijn recht te komen in combinatie met bloedeosinofilie.”

“In de studie is in gepubliceerde trials uitgezocht waar het meeste bewijs ligt voor gebruik van de FeNO bij astma. De conclusie is dat de meeste waarde vooral ligt bij aanvang van de behandeling. Maar het punt blijft dat de bewijslast laag is. Met dezelfde vraagstelling als in deze studie heeft Cochrane Netherlands eveneens een literatuuronderzoek gedaan, in opdracht van Zorginstituut Nederland en in het kader van Zinnige Zorg. Dat rapport is medio vorig jaar gepubliceerd. Er staan veel conclusies in, onder andere een mogelijke rol voor FeNO als triagetest bij diagnostiek of gebruik van de test om de mate van ontsteking in de luchtwegen bij astma te helpen voorspellen en de behandeling daarop aan te passen. Maar alle studies hebben tekortkomingen waardoor de bewijslast laag is.”

“De rol van NO-meting zou met een gedegen opgezette trial systematisch moeten worden uitgezocht. Maar ik verwacht dat er altijd ruis blijft, omdat NO door meerdere factoren wordt verhoogd. Dat manco speelt ook bij een goed opgezette trial. Ik ben daarom niet overtuigd van NO als enkele marker. De meting moet altijd onderdeel zijn van andere informatie en ook het verhaal van de patiënt. Vergelijkbaar met bijvoorbeeld een risicoscore voor hart- en vaatziekten. De behandelaar moet alle informatie in context interpreteren.”

  1. Wagener AH, de Nijs SB, Lutter R, et al. External validation of blood eosinophils, FE(NO) and serum periostin as surrogates for sputum eosinophils in asthma. 2015;70:115-20.

Op zoek naar de perfecte dosis carboplatine bij longkanker

feb 2024 | Borstkanker, Gynaecologische oncologie, Longoncologie

Lees meer over Op zoek naar de perfecte dosis carboplatine bij longkanker

Meerdere virussen en bacteriën oorzaak stijging longontstekingen

feb 2024 | Bacteriële infecties, Pneumonie, Virale infecties

Lees meer over Meerdere virussen en bacteriën oorzaak stijging longontstekingen

25ste Nationale Longkanker Symposium

feb 2024 | Chirurgie, Immuuntherapie, Longoncologie, Radiotherapie

Lees meer over 25ste Nationale Longkanker Symposium

Slimme inhalator voor én door gebruikers

feb 2024 | Astma

Lees meer over Slimme inhalator voor én door gebruikers

In 2023 iets meer orgaantransplantaties en kortere wachttijden

feb 2024 | Niertransplantatie

Lees meer over In 2023 iets meer orgaantransplantaties en kortere wachttijden

Ondanks uitbreiding indicatie vaak hoge prijzen voor kankermiddelen

feb 2024 | Borstkanker, Dermato-oncologie, Gynaecologische oncologie, Hoofd-halsoncologie, Immuuntherapie, Longoncologie, Lymfoom, Maag-darm-leveroncologie, MM, Uro-oncologie

Lees meer over Ondanks uitbreiding indicatie vaak hoge prijzen voor kankermiddelen

Pulmo Lounge 2: Exacerbaties in COPD

26 mrt 2024 om 20:00 | COPD, Vaccinatie

Lees meer over Pulmo Lounge 2: Exacerbaties in COPD

Keynote webinar: Spotlight on antibody–drug conjugates in cancer

19 feb 2024 om 17:30 | Borstkanker

Lees meer over Keynote webinar: Spotlight on antibody–drug conjugates in cancer

Online live GOLD-café 15 januari 2024

15 jan 2024 om 19:30 | COPD

Lees meer over Online live GOLD-café 15 januari 2024

Is Disease Remission haalbaar bij ernstig astma?

5 jan 2024 | Astma

Lees meer over Is Disease Remission haalbaar bij ernstig astma?

RSV: inzichten en casuïstiek vanuit de eerste en tweede lijn

27 nov 2023 om 20:00 | Ouderen, Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over RSV: inzichten en casuïstiek vanuit de eerste en tweede lijn

Pulmo Pubquiz 2023

31 okt 2023 om 20:00 | Astma, COPD, ILD

Lees meer over Pulmo Pubquiz 2023

Ernstig astma: zijn de behandeldoelen ambitieus genoeg? De huisarts en longarts in gesprek

11 jul 2023 | Astma

Lees meer over Ernstig astma: zijn de behandeldoelen ambitieus genoeg? De huisarts en longarts in gesprek

Biologicals voor de bovenste en onderste luchtwegen, kunt u rationeel kiezen?

26 jun 2023 | Astma

Lees meer over Biologicals voor de bovenste en onderste luchtwegen, kunt u rationeel kiezen?

CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

6 jun 2023 | Stamceltransplantatie, Virale infecties

Lees meer over CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

ERS 2023 videoverslagen

COPD

Lees meer over ERS 2023 videoverslagen

LANdelijk Longcongres 2024

vrijdag 19 apr 2024 van 08:45 tot 17:00 | COPD

Lees meer over LANdelijk Longcongres 2024

Ami-laz als eerstelijnsbehandeling bij EGFR-gemuteerd, gevorderd NSCLC

okt 2023 | Longoncologie

Lees meer over Ami-laz als eerstelijnsbehandeling bij EGFR-gemuteerd, gevorderd NSCLC

Vertragingen in kankerzorgtraject en de rol van AI

okt 2023 | Borstkanker, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie, Uro-oncologie

Lees meer over Vertragingen in kankerzorgtraject en de rol van AI

Meerwaarde perioperatieve toevoeging nivolumab bij NSCLC

okt 2023 | Immuuntherapie, Longoncologie

Lees meer over Meerwaarde perioperatieve toevoeging nivolumab bij NSCLC

ESMO in FOCUS 2023

okt 2023 | Borstkanker, Longoncologie, Uro-oncologie

Lees meer over ESMO in FOCUS 2023

Afbouw ICS bij type 2-laag, obesitas-gerelateerd astma mogelijk zonder verlies astmacontrole

okt 2023 | Astma

Lees meer over Afbouw ICS bij type 2-laag, obesitas-gerelateerd astma mogelijk zonder verlies astmacontrole

Atopie beschermt tegen alvleesklierkanker

okt 2023 | Astma, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Atopie beschermt tegen alvleesklierkanker

Anafylactische reactie door biological voor astma is zeldzaam

okt 2023 | Astma

Lees meer over Anafylactische reactie door biological voor astma is zeldzaam

Toename klinische remissie bij type 2 astma door behandeling met dupilumab

okt 2023 | Astma

Lees meer over Toename klinische remissie bij type 2 astma door behandeling met dupilumab

Dupilumab effectief bij kinderen met astma en hypereosinofilie

okt 2023 | Astma

Lees meer over Dupilumab effectief bij kinderen met astma en hypereosinofilie

Zorgtransitie: Thuistoedieningspilot met anti-IL5 behandelingen voor ernstig astma

nov 2021 | Astma

Lees meer over Zorgtransitie: Thuistoedieningspilot met anti-IL5 behandelingen voor ernstig astma

MedNet Longziekten 2023-04

dec 2023

Lees meer over MedNet Longziekten 2023-04

MedNet Oncologie special Longkanker 2023-2

nov 2023

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2023-2

MedNet Longziekten 2023-03

sep 2023

Lees meer over MedNet Longziekten 2023-03

MedNet Longziekten 2023-02

jul 2023

Lees meer over MedNet Longziekten 2023-02

MedNet Oncologie special Longkanker 2023

mei 2023

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2023

MedNet Longziekten 2023-01

mrt 2023

Lees meer over MedNet Longziekten 2023-01

MedNet Longziekten 2022-04

dec 2022

Lees meer over MedNet Longziekten 2022-04

MedNet Oncologie special Longkanker 2022

nov 2022

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2022

MedNet Longziekten 2022-03

sep 2022

Lees meer over MedNet Longziekten 2022-03