‘Fibril TMEM106B nieuwe bevinding voor het onderzoeksveld’

Delen via:

Drie onderzoeksgroepen hebben onafhankelijk van elkaar het fibril TMEM106B gevonden in hersenen van patiënten met een neurodegeneratieve ziekte, waaronder frontotemporale dementie (FTD). “Dit is een nieuwe bevinding voor het onderzoeksveld”, reageert arts-onderzoeker M.P.E. (Marie-Paule) van Engelen van het Alzheimercentrum Amsterdam.

In onderzoek in de VS zijn amyloïdfibrillen geëxtraheerd uit hersenen van 4 patiënten met 4 van de 5 subklassen van het subtype FTD-TDP.1 Dat subtype is gekarakteriseerd door bepaalde klinische symptomen en pathologische neurale inclusies met immunoreactiviteit van TDP-43 (TAR DNA-binding protein). In plaats van fibrillen afkomstig van het eiwit TDP-43, vonden de onderzoekers fibrillen met een fragment van het transmembraan proteïne 106B (TMEM106B). Dat is een lysosomaal eiwit dat eerder werd gezien als genetische risicofactor voor FTD-TDP. Daarnaast vonden de onderzoekers met immunogoud labeling wel hoge concentraties geaggregeerd TDP-43 eiwit in een niet-fibrillaire vorm. De bevindingen bevestigen dat FTD-TDP is geassocieerd met amyloïdfibrillen, maar deze zijn gevormd door TMEM106B en niet door TDP-43.

Bekijk ook de on demand webcast Online Alzheimer Innovatie Forum

Leeftijdsafhankelijk

In een ander internationaal onderzoek (Engeland, VS, Japan) is de structuur onderzocht van TMEM106B-fibrillen uit hersendelen van 22 patiënten met veel ophopingen van amyloïd en 3 personen met geen of weinig amyloïd.2 Er werden 3 verschillende manieren van vouwingen gevonden van TMEM106B, zonder duidelijke relatie met het ziektebeeld. In de hersenen van gezonde oudere personen werden eveneens TMEM106B-fibrillen gevonden. Dat wijst er volgens de onderzoekers op dat de vorming van de fibrillen leeftijdsafhankelijk is.

De derde studie, met onderzoekers uit de VS, Canada en België, toonde TMEM106B aan in hersenweefsel van overleden patiënten met TDP-43-pathologie, progressieve supranucleaire parese of ‘Lewy body’-dementie.3 Het feit dat TMEM106B in hoge concentraties wordt gevonden, wijst er volgens de onderzoekers op dat er meer focus moet komen op dit eiwit en de eventuele relatie met het ontstaan of versnellen van verschillende neurodegeneratieve ziekten.

Lees meer artikelen over Alzheimer in ons dossier Alzheimer

Referenties

  1. Jiang YX, Cao O, Sawaya MR, et al. Amyloid fibrils in FTLD-TDP are composed of TMEM106B and not TDP-43. Nature. 2022;605:304-9.
  2. Schweighauser M, Arseni D, Bacioglu M, et al. Age-dependent formation of TMEM106B amyloid filaments in human brains. Nature. 2022;605:310-4.
  3. Chang A, XiangX, Wang J, et al. Homotypic fibrillization of TMEM106B across diverse neurodegenerative diseases. 2022;185:1346-55.

 

Commentaar arts-onderzoeker/promovenda Marie-Paule van Engelen, Alzheimercentrum Amsterdam

“Het is opmerkelijk dat 3 onderzoeksgroepen onafhankelijk van elkaar het TMEM106B-fibril hebben gevonden in hersenen van patiënten met neurodegeneratieve ziektes, waaronder FTD veroorzaakt door TDP-43 pathologie. Tegen de verwachting in vonden de onderzoeksgroepen TMEM106B-fibrillen in plaats van TDP-43-fibrillen. De TMEM106B-fibrillen zijn een nieuwe bevinding in het onderzoeksveld. De meeste eerdere onderzoeken hebben ‘N-terminal’-antilichamen gebruikt om het eiwit te labelen. Maar in TMEM106B verandert de ‘C-terminal’ het eiwit in fibrillen. Dat kan verklaren waarom deze aggregaten zo lang onopgemerkt zijn gebleven.”

In perspectief plaatsen

“Deze interessante bevindingen roepen meer vragen op dan dat ze antwoorden geven. Het belangrijkste is om erachter te komen of en hoe TMEM106B-fibrillen bijdragen aan de pathologie in neurodegeneratieve ziektes en of er dan een specifieke relatie is met TDP-43. Zijn deze fibrillen op zichzelf giftig, of stimuleren ze de aggregatie van andere eiwitten, zoals TDP-43. Wat triggert de vorming van de fibrillen? Dit zijn allemaal vragen die nu nog onbeantwoord zijn, maar in de toekomst onderzocht moeten worden. Wat eveneens opmerkelijk is, dit dat de TMEM106B-fibrillen ook bij gezonde, oudere mensen zijn gevonden. Dit kan betekenen dat TMEM106B-fibrillen zowel voorkomen bij ‘normale’ veroudering als bij neurodegeneratieve ziekten. Het is van belang om de eventuele schadelijkheid van het fibril verder te onderzoeken, om de huidige bevindingen in perspectief te kunnen plaatsen.”

Specifieke FTD-biomarkers

“Wij doen zelf onderzoek naar het eiwit TDP-43, wat bij ongeveer de helft van de patiënten met FTD voorkomt. Mijn promotieonderzoek richt zich op het verbeteren van de diagnostiek van FTD. Ons doel is om specifieke biomarkers te vinden voor FTD, die vroeg in het ziekteproces kunnen worden aangetoond. We analyseren hersenvocht van levende patiënten om TDP-43 aan te tonen. Uit eerder FTD-onderzoek is het gen dat codeert voor TMEM106B in verband gebracht met FTD, waarbij genetische variatie op de TMEM106B-locus is geïdentificeerd als een risicofactor voor FTD veroorzaakt door TDP-43-inclusies. Dit geldt met name voor patiënten met de GRN-mutatie.”

“Eens te meer blijkt dat de processen achter het ontstaan van FTD erg complex zijn. Als we beter begrijpen hoe alles werkt en samenhangt, kunnen we wellicht gerichte medicatie ontwikkelen, maar daarvoor is eerst meer fundamenteel onderzoek nodig.”

Bloed-hersenbarrière verstoord bij erfelijke FTD

jul 2022 | Dementie

Lees meer over Bloed-hersenbarrière verstoord bij erfelijke FTD

Basisinformatie over zeldzame hersentumoren bij volwassenen

jul 2022 | Neuro-oncologie

Lees meer over Basisinformatie over zeldzame hersentumoren bij volwassenen

Maak ruimte voor de brede benadering van palliatieve zorg

jul 2022

Lees meer over Maak ruimte voor de brede benadering van palliatieve zorg

NIH-subsidie voor onderzoek naar biomarkers bij ziekte van Duchenne

jul 2022 | Neuro-musculair

Lees meer over NIH-subsidie voor onderzoek naar biomarkers bij ziekte van Duchenne

Zorginstituut adviseert cannabidiol te vergoeden voor kinderen met ernstige epilepsie

jul 2022 | Epilepsie, Kinderen

Lees meer over Zorginstituut adviseert cannabidiol te vergoeden voor kinderen met ernstige epilepsie

‘Fibril TMEM106B nieuwe bevinding voor het onderzoeksveld’

jul 2022 | Dementie

Lees meer over ‘Fibril TMEM106B nieuwe bevinding voor het onderzoeksveld’

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Masterclass Diabetes: Pijn & Polyfarmacie

16 jun 2022 om 20:00 | Diabetes

Lees meer over Masterclass Diabetes: Pijn & Polyfarmacie

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

20 apr 2022 om 20:30

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

Neurologisch Jaaroverzicht 2021

5 apr 2022 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2021

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Online Alzheimer Innovatie Forum

4 nov 2021 om 20:00 | Dementie

Lees meer over Online Alzheimer Innovatie Forum

Meaningful Migraine Management

13 okt 2021 om 20:00 | Hoofdpijn

Lees meer over Meaningful Migraine Management

Don’t be late! Vroege behandeling en interventie bij MS

22 sep 2021 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over Don’t be late! Vroege behandeling en interventie bij MS

Webinars migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

10 aug 2021 | Hoofdpijn

Lees meer over Webinars migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

Sinusitus of Migraine?

Hoofdpijn

Lees meer over Sinusitus of Migraine?

ECTRIMS in ORANJE 2022

donderdag 27 okt 2022 van 18:00 tot 21:45 | Multipele Sclerose

Lees meer over ECTRIMS in ORANJE 2022

Twee derde blijkt na herseninfarct toch risicofactoren te hebben

Lees meer
Lees meer over Twee derde blijkt na herseninfarct toch risicofactoren te hebben

Matige intermethodebetrouwbaarheid van Rankin-schaal bij subarachnoïdale bloeding

Lees meer
Lees meer over Matige intermethodebetrouwbaarheid van Rankin-schaal bij subarachnoïdale bloeding

Warm aanbevolen symposium over vooruitgang bij MS

Lees meer
Lees meer over Warm aanbevolen symposium over vooruitgang bij MS

Genvarianten van invloed op overlevingsduur van parkinsonpatiënten

Lees meer
Lees meer over Genvarianten van invloed op overlevingsduur van parkinsonpatiënten

Toegenomen risico op neurologische aandoeningen na COVID-19

Lees meer
Lees meer over Toegenomen risico op neurologische aandoeningen na COVID-19

Hemodynamiek van supiene hypertensie bij neurogene orthostatische hypotensie

Lees meer
Lees meer over Hemodynamiek van supiene hypertensie bij neurogene orthostatische hypotensie

Afwijkingen in degree centrality gaan gepaard met het ziektebeloop van MS

Lees meer
Lees meer over Afwijkingen in degree centrality gaan gepaard met het ziektebeloop van MS

Clustering van hypersomnolentie maakt fenotypering mogelijk

Lees meer
Lees meer over Clustering van hypersomnolentie maakt fenotypering mogelijk

EAN-richtlijnen over invasieve behandeling van Parkinson en neuropathische pijn

Lees meer
Lees meer over EAN-richtlijnen over invasieve behandeling van Parkinson en neuropathische pijn

Podcasts migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

aug 2021 | Hoofdpijn

Lees meer over Podcasts migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS

MedNet Dermatologie nr 1-2022

jul 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie nr 1-2022