Nieuwe studies leggen fundament voor toepassing PSMA-PET/CT bij recidief prostaatcarcinoom

Delen via:

Bij patiënten met een recidief na een primaire behandeling van prostaatcarcinoom kan PSMA-PET/CT beter dan voorheen onderscheid maken tussen patiënten met een lokaal recidief en met oligometastasen. Voor beide groepen patiënten zijn er sinds vorig jaar twee nieuwe studies. In de PERYTON wordt de waarde van gehypofractioneerde radiotherapie onderzocht bij patiënten met een lokaal recidief na chirurgie en in de ADOPT wordt bestraling wel of niet gecombineerd met hormoontherapie bij patiënten met een biochemisch recidief en één tot vier oligometastasen. Hoofdonderzoeker dr. Shafak Aluwini (UMCG) licht de studies toe.

Met de introductie van de PSMA-PET/CT-scan enkele jaren geleden, kan fijnmaziger onderscheid gemaakt worden tussen prostaatcarcinoompatiënten. Hoe de techniek in de praktijk precies moet worden gebruikt, is nog onderwerp van onderzoek. De twee studies, gecoördineerd vanuit het UMCG, zullen hierover meer duidelijkheid geven. Het doel van beide studies is om de behandeling beter af te stemmen op individuele patiënten, vertelt onderzoeksleider Shafak Aluwini. “We willen de inzet van de PSMA-PET-scan voor de patiënten met recidief zo goed als mogelijk standaardiseren en gebruiken om voor deze patiëntengroep de behandeling meer op maat te geven.”

Aluwini: “In 2015/2016 is de PSMA-PET/CT in Nederland in gebruik genomen en dit is in steeds meer centra beschikbaar gekomen. Het ontbreekt echter nog aan heldere richtlijnen over hoe deze techniek ingezet zou moeten worden. Dat was de aanleiding om deze twee studies op te zetten. Het doel is om een behandeling op maat te kunnen geven voor mensen met terugkerende ziekte na de eerste behandeling. In de PERYTON-studie gaat het om mensen die geopereerd zijn en waarbij er een stijging van de PSA-waarde in het bloed optreedt (biochemisch recidief). Bij de ADOPT-studie gaat het om patiënten met een biochemisch recidief na een eerdere operatie of bestraling en met één tot vier metastasen.”

De twee studies vullen elkaar als het ware aan, stelt Aluwini. “Als een patiënt bijvoorbeeld enkele jaren eerder is geopereerd en recent een stijgende PSA-waarde heeft, wordt een PSMA-PET/CT gemaakt. Als dan blijkt dat een PSMA-PET-scan ‘schoon’ is, is de patiënt wellicht een kandidaat voor lokale bestraling en kan de patiënt eventueel deelnemen aan de PERYTON-studie. In die studie wordt gerandomiseerd tussen wel of geen gehypofractioneerde behandeling; het halveren van de tijd waarin bestraald wordt. Wanneer de PSMA-scan niet ‘schoon’ is maar één tot vier (lymfeklier)metastasen laat zien, is de patiënt potentieel een kandidaat voor de ADOPT-studie. In die studie worden patiënten behandeld met radiotherapie, al dan niet gecombineerd met hormoontherapie.” Het primaire eindpunt van de PERYTON-studie is de vijfjaars progressievrije overleving en het primaire eindpunt van de ADOPT-studie de metastase-vrije overleving na 2,5 jaar.

Betere selectie en meer effectief

“In feite zijn beide studies tweeledig”, vervolgt Aluwini. “Eén deel gaat over een betere selectie gebaseerd op de PSMA-PET-scan, een tweede doel is om te proberen de behandeling op zichzelf te verbeteren. In de PERYTON door middel van hypofractionering en in de ADOPT door het toevoegen van hormoontherapie. Het idee achter toepassing van gehypofractioneerde radiotherapie is dat dit niet alleen tot een kortere behandeling leidt, wat een voordeel is voor de patiënt, maar we denken ook dat die kortere behandeling effectiever is.”

In de ADOPT-studie wordt de waarde onderzocht van het toevoegen van androgeendeprivatietherapie (ADT) met leuproreline. Aluwini: “De ADOPT-studie bestaat uit twee armen; in één arm worden alle plekken zichtbaar op de PSMA-PET/CT behandeld met radiotherapie, in de andere arm wordt er zes maanden ADT aan de bestraling toegevoegd. We weten vanuit de gemetastaseerde setting dat ADT bij hormoonsensitieve ziekte kan helpen, maar in deze setting, bij mensen met een beperkt aantal uitzaaiingen, is dit naar mijn weten nog nooit onderzocht. Wij zijn de eerste studie die dit gaat onderzoeken.”

Wel verschillen de studies wat betreft een van de inclusiecriteria. Aluwini: “De PERYTON-studie is enkel voor patiënten die geopereerd zijn als primaire behandeling, en die vervolgens een biochemisch recidief krijgen zonder aantoonbare metastasen op de PSMA-scan. De ADOPT-studie is geschikt voor zowel patiënten die een operatie kregen als primaire behandeling als voor patiënten die een bestraling kregen. Daarbij moeten patiënten minimaal één zichtbare metastase hebben, en mogen zij maximaal vier (bot- of lymfeklier)metastasen hebben.“ Patiënten met viscerale metastasen zijn uitgesloten van deelname.

De ADOPT-studie wordt tevens de grootste studie naar de behandeling van oligometastasen bij prostaatcarcinoom, vertelt Aluwini. “Tot nog toe bestaat het belangrijkste bewijs voor de effectiviteit van behandeling van oligometastasen uit een fase II-studie met slechts 62 patiënten.1 Wij beogen 280 patiënten te includeren, dus de kennis die wij gaan vergaren vanuit de studie is enorm.”

Verschillende tracers

Tevens zijn er diverse side-studies die interessante resultaten op zullen leveren, aldus Aluwini. Zo worden de scans gemaakt in de ADOPT-studie standaard door twee artsen beoordeeld. “Dit heet een second reading. Wij zijn nu aan het kijken voor de eerste 85 patiënten wat de invloed hiervan is op het behandelbeleid. Dergelijke informatie is heel leerzaam, want wereldwijd wordt gezocht naar hoe we deze relatief nieuwe techniek het best kunnen inzetten. Daarom is het interessant om te kijken of er verschillen in interpretatie zijn als je altijd een onafhankelijk iemand laat meekijken. Deze aanpak is in de studie geïntegreerd. Op de eerste plaats om te zorgen dat de patiënt de juiste behandeling krijgt en op de tweede plaats om te onderzoeken of het nuttig is om een extra analyse te doen.”

Aluwini: “Ook kijken we naar de effecten van het gebruik van verschillende tracers. In Nederland worden hoofdzakelijk gallium- en fluortracers gebruikt. Die tracers lijken op elkaar, maar er zijn wel verschillen. Omdat we in onze studies patiënten hebben die gescand zijn met behulp van beide tracers, kunnen we vergelijken hoe de tracers presteren wat betreft de detectie van uitzaaiingen en lymfekliermetastasen. Dat is ook iets waar veel interesse in is, want hierover zijn nog relatief weinig onderzoeken over gepubliceerd. Verder kijken we in de PERYTON-studie naar de gevoeligheid van de tracers als het gaat om het opsporen van een lokaal recidief. Dat is ook iets relatief nieuws en geeft ons meer inzicht in de gevoeligheid van de scan in deze setting.”

Richtlijn

Uiteindelijk worden de inzichten uit de studies mogelijk gebruikt in een richtlijn over de toepassing van de PSMA-PET-scan, hoopt Aluwini. “We hopen dat het met PSMA-PET/CT bepalen van een lokaal recidief een rol krijgt in de richtlijn voor de behandeling van recidief prostaatcarcinoom na een operatie. Dat zou dan een van de eerste richtlijnen zijn waarin PSMA-PET/CT is opgenomen.” Maar om de precieze plaats en waarde hiervan te bepalen is nog meer onderzoek en inspanning nodig, waarschuwt Aluwini. “Bijvoorbeeld wat betreft het uniform krijgen van de verslaglegging. Hiervoor werken onze onderzoekers ook samen met het PSMA-forum.”

Veel interesse

De studies lopen momenteel en de inclusie verloopt voorspoedig, vertelt Aluwini. “In de ADOPT hebben we inmiddels ruim 90 patiënten geïncludeerd. In de elf deelnemende centra gaat de inclusie voorspoedig. Bij de PERYTON zijn 47 geïncludeerd in acht centra, maar deze studie is een jaar later gestart. De inclusie loopt goed, maar omdat we nog meer patiënten nodig hebben, zullen we meer centra benaderen om deel te nemen. Gelukkig zijn veel collega-radiotherapeuten en urologen enthousiast. En ook vanuit het buitenland is er interesse in de studie.” De ADOPT-studie wordt naar verwachting eind 2025 afgerond, en de PERYTON-studie in 2029.

Voor informatie over de PERTYON-studie kan contact worden opgenomen met PERYTON@rt.umcg.nl. Voor informatie over de ADOPT-studie met ADOPT@rt.umcg.nl.

Referentie

1. Post J, Reynders D, Decaestecker K, et al. Surveillance or Metastasis-Directed Therapy for Oligometastatic Prostate Cancer Recurrence: A Prospective, Randomized, Multicenter Phase II Trial. J Clin Oncol 2018;36(5):446-53.

Ingebouwde lichtschakelaar laat CAR T-cellen op commando imuunmodulatoren produceren

mei 2022 | Dermato-oncologie, Immuuntherapie

Lees meer over Ingebouwde lichtschakelaar laat CAR T-cellen op commando imuunmodulatoren produceren

Sekseverschillen in ernstige bijwerkingen van immuuntherapie, targeted therapie of chemotherapie

mei 2022 | Immuuntherapie, Leukemie, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Sekseverschillen in ernstige bijwerkingen van immuuntherapie, targeted therapie of chemotherapie

Famitinib met camrelizumab en nab-paclitaxel bij gevorderde tripelnegatieve borstkanker

mei 2022 | Borst, Immuuntherapie

Lees meer over Famitinib met camrelizumab en nab-paclitaxel bij gevorderde tripelnegatieve borstkanker

Kenmerken, surveillance, behandeling en uitkomsten van NAFLD-gerelateerd HCC

mei 2022 | Hepatologie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Kenmerken, surveillance, behandeling en uitkomsten van NAFLD-gerelateerd HCC

Predictieve en prognostische biomarkers voor patiënten met colorectaal carcinoom

mei 2022 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Predictieve en prognostische biomarkers voor patiënten met colorectaal carcinoom

Seksualiteit in de spreekkamer brengt oncologen in verlegenheid

mei 2022 | Borst, Bot en wekedelen, Chirurgie, Dermato-oncologie, Gynaecologische oncologie, Hoofd-hals, Immuuntherapie, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie, Mesothelioom, Neuro-oncologie, Radiotherapie, Uro-oncologie

Lees meer over Seksualiteit in de spreekkamer brengt oncologen in verlegenheid

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

7 apr 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

14 feb 2022 | Borst

Lees meer over Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

21 sep 2021

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

8 feb 2021

Lees meer over Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

27 jan 2021 om 20:30

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

Trombocytopenie - differentiaaldiagnostiek en morfologie

3 nov 2020 om 19:30

Lees meer over Trombocytopenie - differentiaaldiagnostiek en morfologie

Hematologie in beeld

3 nov 2020

Lees meer over Hematologie in beeld

Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Lees meer over Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Lees meer over Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Lees meer over Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Meet the Expert in Breast Cancer

dinsdag 28 jun 2022 van 18:00 tot 21:10 | Borst

Lees meer over Meet the Expert in Breast Cancer

Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Lees meer
Lees meer over Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Gastrojejunostomie werkt beter dan stent bij blokkade maag-darmdoorgang

Lees meer
Lees meer over Gastrojejunostomie werkt beter dan stent bij blokkade maag-darmdoorgang

Opvolgen richtlijn surveillance barrettoesofagus hangt af van werkwijze endoscopieafdeling

Lees meer
Lees meer over Opvolgen richtlijn surveillance barrettoesofagus hangt af van werkwijze endoscopieafdeling

Fors hogere incidentie galblaaslijden bij patiënt met pancreascarcinoom

Lees meer
Lees meer over Fors hogere incidentie galblaaslijden bij patiënt met pancreascarcinoom

Hogere sterfte tijdens ziekenhuisopname bij combinatie HF en kanker

Lees meer
Lees meer over Hogere sterfte tijdens ziekenhuisopname bij combinatie HF en kanker

Tumormarker CA19-9 geschikt criterium voor noodzaak adjuvante behandeling pancreascarcinoom

Lees meer
Lees meer over Tumormarker CA19-9 geschikt criterium voor noodzaak adjuvante behandeling pancreascarcinoom

Grote kans terugkeer neoplasie bij IBD-patiënt vereist nauwgezette controle

Lees meer
Lees meer over Grote kans terugkeer neoplasie bij IBD-patiënt vereist nauwgezette controle

Cryoablatie bij neoplasie in barrettoesofagus kan korter

Lees meer
Lees meer over Cryoablatie bij neoplasie in barrettoesofagus kan korter

Geautomatiseerde risicotest beoordeelt biopt barrettoesofagus beter dan patholoog

Lees meer
Lees meer over Geautomatiseerde risicotest beoordeelt biopt barrettoesofagus beter dan patholoog

Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

okt 2021 | Uro-oncologie

Lees meer over Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

Neuropathische pijn na chemotherapie

feb 2020

Lees meer over Neuropathische pijn na chemotherapie