Opvallende observationele data over MS-behandeling in Duitsland

Delen via:

Gegevens van ruim 18.000 Duitse MS-patiënten laten zien dat driekwart van hen ziektemodificerende behandeling (DMT) krijgt, maar ook dat veel symptomen, zoals vermoeidheid, veelal onbehandeld blijven. Ook blijkt maar 38% van de patiënten een volledige baan te hebben. Over het geheel genomen zijn de uitkomsten wel gunstiger dan 10 jaar eerder.

In 2001 is de Duitse MS-vereniging DMSG een register begonnen om data van MS-patiënten te verzamelen. Met bijna 50.000 patiënten (Duitsland heeft in totaal ongeveer 260.000 MS-patiënten) uit 168 behandelcentra is het inmiddels een van de grootste MS-databases in zijn soort. De analyse betrof gegevens van 18.030 patiënten in de periode sinds 2014 en werd gepresenteerd door prof. dr. P. Flachenecker uit Baden-Württemberg. De gemiddelde leeftijd was 46 jaar, 72% was vrouw, de gemiddelde duur van de MS was 11 jaar en de Expanded Disability Status Scale (EDSS) was gemiddeld 3,0. In 74% van de gevallen betrof het ‘relapsing remitting’ MS (RRMS), bij 6% primair progressieve MS (PPMS) en bij 16% secundair progressieve MS (SPMS). Dit laatste percentage vond Flachenecker in eerste instantie “opvallend laag”, maar het bleek wel in lijn met registers uit andere Europese landen. Driekwart van de deelnemers (75,2%) werd behandeld met DMT’s, in ruim 40% van de gevallen nog met interferon (27,1%) of glatirameeracetaat (14,4%). De middelen die daarnaast het vaakst werden voorgeschreven, waren fingolimod, dimethylfumaraat, natalizumab en teriflunomide.

Flachenecker merkte verder op dat veel symptomen niet werden behandeld. Zo werd vermoeidheid in 70% van de gevallen niet behandeld en cognitieve achteruitgang bleef in 72% van de gevallen onbehandeld. Spasticiteit werd percentueel gezien het vaakst behandeld (86,0%).

Tot slot is er ook gekeken naar de werksituatie. Slechts 37,5% van de deelnemers had een volledige baan (in 2005/6 was dat nog minder: 26,2%), terwijl 22,5% voortijdig geheel met werken was gestopt (37,1% in 2005/6).



Bronnen:

  1. Flachenecker P, et al. Multiple sclerosis in Germany 2018 - update on baseline data from the German MS Registry. ECTRIMS 2018, abstract 56.

Overleving kinderen met kanker flink gestegen

feb 2023 | Leukemie, Lymfoom, Neuro-oncologie

Lees meer over Overleving kinderen met kanker flink gestegen

Algehele anesthesie of bewuste sedatie bij herseninfarct in de achterste circulatie?

feb 2023 | Neuro-vasculair

Lees meer over Algehele anesthesie of bewuste sedatie bij herseninfarct in de achterste circulatie?

Plasmabiomarkers voorspellen amyloïdpathologie bij cognitief normale tweelingen na 10 jaar

feb 2023 | Dementie, Ouderen

Lees meer over Plasmabiomarkers voorspellen amyloïdpathologie bij cognitief normale tweelingen na 10 jaar

Langetermijnuitkomsten van unilaterale FUS-subthalamotomie voor Parkinson

feb 2023 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Langetermijnuitkomsten van unilaterale FUS-subthalamotomie voor Parkinson

Digitaal hoofdpijndagboek CWZ biedt patiënten beter inzicht

feb 2023 | Hoofdpijn

Lees meer over Digitaal hoofdpijndagboek CWZ biedt patiënten beter inzicht

Vertrouwen in de zorg gedaald bij mensen met chronische ziekte

feb 2023

Lees meer over Vertrouwen in de zorg gedaald bij mensen met chronische ziekte

MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

21 sep 2026 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

16 jun 2026 om 20:00 | Dementie

Lees meer over Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

9 jun 2026 om 19:30 | Multipele Sclerose, Vaccinatie

Lees meer over MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

Neurologisch Jaaroverzicht 2025

15 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2025

Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

4 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

25 nov 2025 om 19:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

Ouder worden met MS

12 nov 2025 om 20:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Ouder worden met MS

Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

20 okt 2025 om 18:00

Lees meer over Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie

2 jul 2025 om 20:00 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie
Er zijn geen e-learnings gevonden.

ECTRIMS NL 2026

woensdag 21 okt 2026 t/m vrijdag 23 okt 2026 | Multipele Sclerose

Lees meer over ECTRIMS NL 2026

Cognitieve klachten na een ziekenhuisopname vanwege virale encefalitis

jun 2026 | Neuro-vasculair

Lees meer over Cognitieve klachten na een ziekenhuisopname vanwege virale encefalitis

Vrouwen met ziekte van Parkinson hebben meer alzheimergerelateerde hersenveranderingen dan mannen

jun 2026 | Bewegingsstoornissen, Dementie

Lees meer over Vrouwen met ziekte van Parkinson hebben meer alzheimergerelateerde hersenveranderingen dan mannen

Minder vaak dementie bij mensen met epilepsie en gehoorverlies die gehoorapparaat gebruiken

jun 2026 | Dementie, Epilepsie, Neuro-vasculair

Lees meer over Minder vaak dementie bij mensen met epilepsie en gehoorverlies die gehoorapparaat gebruiken

Nieuwe pupilreflexmaat voorspelt bewustzijnsverandering 7 dagen later

jun 2026 | Epilepsie

Lees meer over Nieuwe pupilreflexmaat voorspelt bewustzijnsverandering 7 dagen later

Verschillende oorzaken voor prevalentiestijgingen bij ziekte van Parkinson, multipele sclerose en motorneuronziekten

jun 2026 | Bewegingsstoornissen, Multipele Sclerose, Neuro-musculair

Lees meer over Verschillende oorzaken voor prevalentiestijgingen bij ziekte van Parkinson, multipele sclerose en motorneuronziekten

Toename arteriële stijfheid voorspelt dementie bij patiënten met hypertensie

apr 2026 | Atherosclerose

Lees meer over Toename arteriële stijfheid voorspelt dementie bij patiënten met hypertensie

Echogeleide dry needling vermindert mogelijk hoofdpijn door myodurale afwijkingen

dec 2025 | Hoofdpijn

Lees meer over Echogeleide dry needling vermindert mogelijk hoofdpijn door myodurale afwijkingen

Veranderingen in witte stof bij persisterende posttraumatische hoofdpijn

dec 2025 | Hoofdpijn

Lees meer over Veranderingen in witte stof bij persisterende posttraumatische hoofdpijn

Kwart van clusterhoofdpijnpatiënten gebruikt illegale drugs als behandeling

dec 2025 | Hoofdpijn

Lees meer over Kwart van clusterhoofdpijnpatiënten gebruikt illegale drugs als behandeling

Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

jan 2024 | Neuro-vasculair

Lees meer over Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

dec 2023 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS

MedNet Neurologie 2026-02

jun 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-02

MedNet Neurologie 2026-01

mrt 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-01

MedNet Neurologie 2025-04

dec 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-04

MedNet Neurologie 2025-03

sep 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-03

MedNet Neurologie 2025-02

jun 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-02

MedNet Neurologie 2025-01

mrt 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-01

MedNet Neurologie 2024-04

dec 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-04

MedNet Neurologie 2024-03

sep 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-03

MedNet Neurologie 2024-02

jun 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-02

Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

jun 2026

Lees meer over Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID

feb 2022

Lees meer over Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID