Genetische risicovariant voor ziekteprogressie hangt samen met meer laesies

Delen via:
ECTRIMS 2023

Uit een recente genoombrede associatiestudie onder ruim 12.000 mensen met MS bleek dat mensen met 2 kopieën van de variant rs10191329 in de DYSF-ZNF638-locus een snellere ziekteprogressie hebben dan niet-dragers. Een Nederlandse studie dook dieper in enkele pathologische en functionele uitkomstmaten.

De onderzoekers bepaalden het genotype voor rs10191329 bij 290 MS-patiënten van wie weefsel aanwezig was in de Nederlandse Hersenbank. Er waren maar 6 donoren met het homozygote risicoallel A:A. In vergelijking met niet-dragers hadden deze mensen meer laesies in de cortex en hersenstam. Ook waren er meer microgliacellen met een ‘schuimig’ uiterlijk (p = 0,036) en minder vertakte microglia (p = 0,009), wat een teken kan zijn van zenuwschade. 

De onderzoekers matchten vervolgens de 6 donoren met een cohort van 12 niet-dragers (C:C) op basis van leeftijd, geslacht, post-mortemkenmerken, progressief fenotype, leeftijd bij de start van MS en het aantal jaar tot een EDSS-score van 6,0 was bereikt. Immunohistologisch onderzoek liet zien dat homozygote dragers van het risicoallel meer laesies en een lagere zenuwdichtheid hadden in de cortex en meer laesies en schade aan axonen in de piramidebaan. 

Vervolgens keken de onderzoekers naar genexpressie van de flankerende genen DYSF en ZNF683, die normaal gesproken betrokken zijn bij respectievelijk membraanherstel in spieren en het onderdrukken van ongeïntegreerd virus-DNA. Voor de 2 groepen samen bleek dat beide genen minder tot expressie kwamen in actieve laesies dan in normaal uitziende witte stof. Er was een sterke correlatie tussen de aanwezigheid van oligodendrocyten en expressie van DYSF en ZNF638. Uit een vergelijking tussen de A:A-groep en C:C-groep bleek dat de A:A-groep een significant hogere expressie had van DYSF in normaal uitziende grijze stof en van ZNF638 in normaal uitziende witte stof. Wat dit precies betekent voor de onderliggende ziektemechanismen, zal in verder onderzoek moeten worden nagegaan. 

Bron:

Engelenburg J, van den Bosch A, Chen A et al. A new genetic variant associated with age-related multiple sclerosis severity associates with enhanced lesion activity and axonal damage. ECTRIMS 2023, abstract O083/919.

Leven bij een drukke weg geassocieerd met dementierisico

jan 2017 | Dementie

Lees meer over Leven bij een drukke weg geassocieerd met dementierisico

Associatie amyloïdpathologie en myeline bij preklinische Alzheimer

jan 2017 | Dementie

Lees meer over Associatie amyloïdpathologie en myeline bij preklinische Alzheimer

Oplosbaar CD27 biomarker bij CIS

jan 2017 | Multipele Sclerose

Lees meer over Oplosbaar CD27 biomarker bij CIS

Nierfunctie en dementierisico

jan 2017 | Dementie

Lees meer over Nierfunctie en dementierisico

Casus: Patiënt met diabetische voet

feb 2015 | Diabetes

Lees meer over Casus: Patiënt met diabetische voet

Aios neurochirurgie ontwikkelt succesvolle apps

jan 2011

Lees meer over Aios neurochirurgie ontwikkelt succesvolle apps

MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

21 sep 2026 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

16 jun 2026 om 20:00 | Dementie

Lees meer over Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

9 jun 2026 om 19:30 | Multipele Sclerose, Vaccinatie

Lees meer over MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

Neurologisch Jaaroverzicht 2025

15 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2025

Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

4 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

25 nov 2025 om 19:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

Ouder worden met MS

12 nov 2025 om 20:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Ouder worden met MS

Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

20 okt 2025 om 18:00

Lees meer over Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie

2 jul 2025 om 20:00 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie
Er zijn geen e-learnings gevonden.

ECTRIMS NL 2026

woensdag 21 okt 2026 t/m vrijdag 23 okt 2026 | Multipele Sclerose

Lees meer over ECTRIMS NL 2026

Verhoogd risico op epilepsie bij idiopathische hydrocefalie die op volwassen leeftijd ontstaat

jun 2026 | Dementie, Epilepsie

Lees meer over Verhoogd risico op epilepsie bij idiopathische hydrocefalie die op volwassen leeftijd ontstaat

Kan de MRI-scanfrequentie omlaag bij MS-patiënten die worden behandeld met ocrelizumab?

jun 2026 | Multipele Sclerose

Lees meer over Kan de MRI-scanfrequentie omlaag bij MS-patiënten die worden behandeld met ocrelizumab?

Secundaire preventie bij ischemische beroerte en atriumfibrilleren: doorgaan of overstappen?

jun 2026 | Neuro-vasculair

Lees meer over Secundaire preventie bij ischemische beroerte en atriumfibrilleren: doorgaan of overstappen?

Lage hypocretine-1-niveaus hangen samen met ernstigere symptomen bij groep slaapaandoeningen

jun 2026 | Epilepsie

Lees meer over Lage hypocretine-1-niveaus hangen samen met ernstigere symptomen bij groep slaapaandoeningen

Gecombineerde behandeling van multipele sclerose en migraine lijkt effectief en veilig

jun 2026 | Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Gecombineerde behandeling van multipele sclerose en migraine lijkt effectief en veilig

Cognitieve klachten na een ziekenhuisopname vanwege virale encefalitis

jun 2026 | Virale infecties

Lees meer over Cognitieve klachten na een ziekenhuisopname vanwege virale encefalitis

Vrouwen met ziekte van Parkinson hebben meer alzheimergerelateerde hersenveranderingen dan mannen

jun 2026 | Bewegingsstoornissen, Dementie

Lees meer over Vrouwen met ziekte van Parkinson hebben meer alzheimergerelateerde hersenveranderingen dan mannen

Minder vaak dementie bij mensen met epilepsie en gehoorverlies die gehoorapparaat gebruiken

jun 2026 | Dementie, Epilepsie, Neuro-vasculair

Lees meer over Minder vaak dementie bij mensen met epilepsie en gehoorverlies die gehoorapparaat gebruiken

Nieuwe pupilreflexmaat voorspelt bewustzijnsverandering 7 dagen later

jun 2026

Lees meer over Nieuwe pupilreflexmaat voorspelt bewustzijnsverandering 7 dagen later

Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

jan 2024 | Neuro-vasculair

Lees meer over Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

dec 2023 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS

MedNet Neurologie 2026-02

jun 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-02

MedNet Neurologie 2026-01

mrt 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-01

MedNet Neurologie 2025-04

dec 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-04

MedNet Neurologie 2025-03

sep 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-03

MedNet Neurologie 2025-02

jun 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-02

MedNet Neurologie 2025-01

mrt 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-01

MedNet Neurologie 2024-04

dec 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-04

MedNet Neurologie 2024-03

sep 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-03

MedNet Neurologie 2024-02

jun 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-02

Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

jun 2026

Lees meer over Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID

feb 2022

Lees meer over Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID