COVID-19 en vaccin kunnen huidafwijkingen veroorzaken

Delen via:

Een SARS-CoV-2-infectie kan een breed scala van huidafwijkingen veroorzaken die vóór, tijdens of langere tijd na de actieve ziekte optreden. “Deze huidafwijkingen hebben we redelijk in beeld”, vertelt dr. Annemie Galimont-Collen. “Nu wordt duidelijk dat sommige laesies kunnen persisteren. Daarnaast komen vaccinatiegerelateerde huidafwijkingen aan het licht; ze lijken op de afwijkingen veroorzaakt door het virus zelf.”

In de literatuur over de huidafwijkingen bij COVID-19-patiënten zijn onder andere rapportages over pseudo-wintertenen, vesiculeuze erupties, morbilliform exantheem, acute urticaria en livedo. Galimont, werkzaam bij het dermaTeam Zeeland en het Bravis Ziekenhuis in Roosendaal, vindt het belangrijk om bij dergelijke huidafwijkingen te denken aan een SARS-CoV-2-infectie. Het lastige is dat deze huidafwijkingen niet specifiek zijn voor een SARS-CoV-2-infectie. Alleen nieuw ontstane, onverklaarde pseudo-wintertenen zijn mogelijk een specifieke uiting van een asymptomatische of niet-ernstige infectie met SARS-CoV-2.

Om de oorzaken van de huidafwijkingen beter te begrijpen, adviseert Galimont om huidbiopten af te nemen voor histopathologisch onderzoek. Ook vraagt ze dermatologen om de huidafwijkingen te rapporten op de website van de American Association of Dermatology (www.aad.org/covidregistry). “De Amerikanen en nu ook de Britten hebben registries, waarbij een aantal zaken wordt uitgevraagd. Je kunt je coupes en foto’s opsturen en dan verbinden zij er conclusies aan.”

Pseudo-wintertenen en vesiculeuze eruptie

Sinds het begin van de COVID-19-pandemie zijn opvallend veel meldingen gedaan van huidafwijkingen die lijken op wintertenen. Dit zijn casuïstische mededelingen, patiëntenseries en drie grotere observationele studies. Opvallend is dat het vooral jonge patiënten (mediane leeftijd: 35 jaar) betrof met een blanco voorgeschiedenis en een niet ernstig ziektebeloop. Van de patiënten met vermoedelijke of bewezen COVID-19 bij wie huidafwijkingen optraden, had 62% pseudo-wintertenen.

Terwijl de gebruikelijke wintertenen vooral in de koude maanden een probleem vormen, is de daarop lijkende huidafwijking bij COVID-19-patiënten juist in de lente- en zomermaanden van 2020 gezien. Deze pseudo-wintertenen verdwijnen spontaan binnen enkele weken. “In de afgelopen tijd hebben we een aantal patiënten daarmee gezien”, vertelt Galimont. “Van hen gaan we biopten, serologie en PCR analyseren. We vangen deze COVID-tenen ook niet altijd. Je moet erop bedacht zijn dat deze mensen nog besmettelijk kunnen zijn.”

SARS-CoV-2-gerelateerde vesiculeuze erupties kenmerken zich door monomorfe, kleine vesikels die vooral op de romp aanwezig zijn en soms gepaard gaan met geringe jeuk. Bij 7-9% van de patiënten met bewezen of vermoedelijke COVID-19 en huidafwijkingen zijn vesiculeuze erupties vastgesteld.

Morbilliform exantheem, acute urticaria en livedo

In de literatuur zijn meerdere meldingen gedaan van COVID-19-patiënten met een maculopapuleus of morbilliform exantheem of met acute urticaria. Galimont: “Urticaria vallen niet zo op, die zien we heel vaak”. Morbilliform exantheem kan optreden bij virale infecties, maar komt ook veel voor in reactie op geneesmiddelen, zoals antibiotica. Vooral wanneer acute urticaria gepaard gaat met koorts, kent deze huidafwijking een uitgebreide differentiaaldiagnose (DD), onder andere virale infecties. Galimont vindt dat bij urticaria COVID-19 in de DD moeten staan. “Het is nieuw dat we daaraan moeten denken. In 90% van de gevallen van urticaria vinden we geen oorzaak.”

De laatste groep huidafwijkingen bij COVID-19 omvat cutane doorbloedingsstoornissen en hemorragische afwijkingen. In de literatuur staan enkele meldingen van SARS-CoV-2-positieve patiënten met livedo reticularis op de benen.

Vaccinatiegerelateerde huidafwijkingen

Naast de COVID-19-gerelateerde huidafwijkingen, die uitgebreider staan beschreven in het NTvG-artikel waar Galimont aan heeft meegeschreven, kunnen ook door de vaccinatie huidafwijkingen ontstaan. “We zien vooral reactie bij mensen die fillers hebben gehad. Het zijn ten eerste lokale injectiereacties – een bekend probleem – niet alleen bij toediening van vaccins, maar ook van medicatie. Die reacties zijn van voorbijgaande aard. Blijkbaar reageert het geactiveerde immuunsysteem ook tegen de fillers.”

Bron

Çiftçi Z, Clabbers JMK, Galimont-Collen AFS, Gostyński A. Huidafwijkingen bij covid-19. Een samenvatting van de literatuur. Ned Tijdschr Geneesk. 2020;164:D5443.

 

Lenvatinib plus pembrolizumab bij gevorderd melanoom met ziekteprogressie

aug 2022 | Dermato-oncologie

Lees meer over Lenvatinib plus pembrolizumab bij gevorderd melanoom met ziekteprogressie

Weren, kleren, smeren: UV-werende kleding en misverstanden over zonnebrandcrème

aug 2022 | Dermato-oncologie

Lees meer over Weren, kleren, smeren: UV-werende kleding en misverstanden over zonnebrandcrème

Overlevenden van gemetastaseerd melanoom hebben moeite hun leven te hervatten

aug 2022 | Dermato-oncologie

Lees meer over Overlevenden van gemetastaseerd melanoom hebben moeite hun leven te hervatten

Risico op psoriasis na behandeling met een TNF-α-remmer

jul 2022 | IBD, Psoriasis, RA

Lees meer over Risico op psoriasis na behandeling met een TNF-α-remmer

Lokale toediening CTLA-4-remmer bij melanoom effectiever dan infuus

jul 2022 | Dermato-oncologie, Immuuntherapie

Lees meer over Lokale toediening CTLA-4-remmer bij melanoom effectiever dan infuus

Positief EMA-advies voor nivolumab plus relatlimab voor inoperabel of gemetastaseerd melanoom

jul 2022 | Dermato-oncologie, Kinderen

Lees meer over Positief EMA-advies voor nivolumab plus relatlimab voor inoperabel of gemetastaseerd melanoom

Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

4 okt 2022 om 20:00 | Psoriasis

Lees meer over Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

14 sep 2022 om 19:30 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

8 jul 2022 | Lymfoom

Lees meer over Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Kijk verder dan de huid

14 jan 2022 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Kijk verder dan de huid

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

26 nov 2021 | Arthritis psoriatica, Artritis

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem, Kinderen

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Lees meer over Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

EADV in ORANJE 2022

donderdag 8 sep 2022 van 18:00 tot 22:00 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over EADV in ORANJE 2022

Dermatologen van de Toekomst

vrijdag 14 okt 2022 van 10:30 tot 17:00

Lees meer over Dermatologen van de Toekomst

Dosisreductie dupilumab mogelijk bij gecontroleerd constitutioneel eczeem

Lees meer
Lees meer over Dosisreductie dupilumab mogelijk bij gecontroleerd constitutioneel eczeem

Lanadelumab aanhoudend werkzaam bij HAE ongeacht eerdere profylaxe

Lees meer
Lees meer over Lanadelumab aanhoudend werkzaam bij HAE ongeacht eerdere profylaxe

Gunstig bijwerkingenprofiel van remibrutinib bij CSU

Lees meer
Lees meer over Gunstig bijwerkingenprofiel van remibrutinib bij CSU

BE COMPLETE en BE OPTIMAL: Hoe kan bimekizumab de klinische praktijk van PsA beïnvloeden?

Lees meer
Lees meer over BE COMPLETE en BE OPTIMAL: Hoe kan bimekizumab de klinische praktijk van PsA beïnvloeden?

Video: BE COMPLETE en BE OPTIMAL - bimekizumab bij PsA

Lees meer
Lees meer over Video: BE COMPLETE en BE OPTIMAL - bimekizumab bij PsA

Dermatologische aandoeningen bij patiënten met jicht

Lees meer
Lees meer over Dermatologische aandoeningen bij patiënten met jicht

Video: Risankizumab voor PsA - hoe zullen de bevindingen van KEEPsAKE 1 en 2 de klinische praktijk beïnvloeden?

Lees meer
Lees meer over Video: Risankizumab voor PsA - hoe zullen de bevindingen van KEEPsAKE 1 en 2 de klinische praktijk beïnvloeden?

Verminderde jeuk door difelikefalin correleert met betere slaapkwaliteit bij hemodialysepatiënten

Lees meer
Lees meer over Verminderde jeuk door difelikefalin correleert met betere slaapkwaliteit bij hemodialysepatiënten

Elk paradijs heeft een slang: duikersdermatologie

Lees meer
Lees meer over Elk paradijs heeft een slang: duikersdermatologie

Podcast RWE in de praktijk

mei 2022 | Psoriasis

Lees meer over Podcast RWE in de praktijk

Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

dec 2021 | Eczeem

Lees meer over Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

Het ultieme behandeldoel

nov 2021 | Psoriasis

Lees meer over Het ultieme behandeldoel

Het belang van de huid

jul 2021 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Het belang van de huid

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis

MedNet Dermatologie nr 1-2022

jul 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie nr 1-2022