COVID-19 en vaccin kunnen huidafwijkingen veroorzaken

Delen via:

Een SARS-CoV-2-infectie kan een breed scala van huidafwijkingen veroorzaken die vóór, tijdens of langere tijd na de actieve ziekte optreden. “Deze huidafwijkingen hebben we redelijk in beeld”, vertelt dr. Annemie Galimont-Collen. “Nu wordt duidelijk dat sommige laesies kunnen persisteren. Daarnaast komen vaccinatiegerelateerde huidafwijkingen aan het licht; ze lijken op de afwijkingen veroorzaakt door het virus zelf.”

In de literatuur over de huidafwijkingen bij COVID-19-patiënten zijn onder andere rapportages over pseudo-wintertenen, vesiculeuze erupties, morbilliform exantheem, acute urticaria en livedo. Galimont, werkzaam bij het dermaTeam Zeeland en het Bravis Ziekenhuis in Roosendaal, vindt het belangrijk om bij dergelijke huidafwijkingen te denken aan een SARS-CoV-2-infectie. Het lastige is dat deze huidafwijkingen niet specifiek zijn voor een SARS-CoV-2-infectie. Alleen nieuw ontstane, onverklaarde pseudo-wintertenen zijn mogelijk een specifieke uiting van een asymptomatische of niet-ernstige infectie met SARS-CoV-2.

Om de oorzaken van de huidafwijkingen beter te begrijpen, adviseert Galimont om huidbiopten af te nemen voor histopathologisch onderzoek. Ook vraagt ze dermatologen om de huidafwijkingen te rapporten op de website van de American Association of Dermatology (www.aad.org/covidregistry). “De Amerikanen en nu ook de Britten hebben registries, waarbij een aantal zaken wordt uitgevraagd. Je kunt je coupes en foto’s opsturen en dan verbinden zij er conclusies aan.”

Pseudo-wintertenen en vesiculeuze eruptie

Sinds het begin van de COVID-19-pandemie zijn opvallend veel meldingen gedaan van huidafwijkingen die lijken op wintertenen. Dit zijn casuïstische mededelingen, patiëntenseries en drie grotere observationele studies. Opvallend is dat het vooral jonge patiënten (mediane leeftijd: 35 jaar) betrof met een blanco voorgeschiedenis en een niet ernstig ziektebeloop. Van de patiënten met vermoedelijke of bewezen COVID-19 bij wie huidafwijkingen optraden, had 62% pseudo-wintertenen.

Terwijl de gebruikelijke wintertenen vooral in de koude maanden een probleem vormen, is de daarop lijkende huidafwijking bij COVID-19-patiënten juist in de lente- en zomermaanden van 2020 gezien. Deze pseudo-wintertenen verdwijnen spontaan binnen enkele weken. “In de afgelopen tijd hebben we een aantal patiënten daarmee gezien”, vertelt Galimont. “Van hen gaan we biopten, serologie en PCR analyseren. We vangen deze COVID-tenen ook niet altijd. Je moet erop bedacht zijn dat deze mensen nog besmettelijk kunnen zijn.”

SARS-CoV-2-gerelateerde vesiculeuze erupties kenmerken zich door monomorfe, kleine vesikels die vooral op de romp aanwezig zijn en soms gepaard gaan met geringe jeuk. Bij 7-9% van de patiënten met bewezen of vermoedelijke COVID-19 en huidafwijkingen zijn vesiculeuze erupties vastgesteld.

Morbilliform exantheem, acute urticaria en livedo

In de literatuur zijn meerdere meldingen gedaan van COVID-19-patiënten met een maculopapuleus of morbilliform exantheem of met acute urticaria. Galimont: “Urticaria vallen niet zo op, die zien we heel vaak”. Morbilliform exantheem kan optreden bij virale infecties, maar komt ook veel voor in reactie op geneesmiddelen, zoals antibiotica. Vooral wanneer acute urticaria gepaard gaat met koorts, kent deze huidafwijking een uitgebreide differentiaaldiagnose (DD), onder andere virale infecties. Galimont vindt dat bij urticaria COVID-19 in de DD moeten staan. “Het is nieuw dat we daaraan moeten denken. In 90% van de gevallen van urticaria vinden we geen oorzaak.”

De laatste groep huidafwijkingen bij COVID-19 omvat cutane doorbloedingsstoornissen en hemorragische afwijkingen. In de literatuur staan enkele meldingen van SARS-CoV-2-positieve patiënten met livedo reticularis op de benen.

Vaccinatiegerelateerde huidafwijkingen

Naast de COVID-19-gerelateerde huidafwijkingen, die uitgebreider staan beschreven in het NTvG-artikel waar Galimont aan heeft meegeschreven, kunnen ook door de vaccinatie huidafwijkingen ontstaan. “We zien vooral reactie bij mensen die fillers hebben gehad. Het zijn ten eerste lokale injectiereacties – een bekend probleem – niet alleen bij toediening van vaccins, maar ook van medicatie. Die reacties zijn van voorbijgaande aard. Blijkbaar reageert het geactiveerde immuunsysteem ook tegen de fillers.”

Bron

Çiftçi Z, Clabbers JMK, Galimont-Collen AFS, Gostyński A. Huidafwijkingen bij covid-19. Een samenvatting van de literatuur. Ned Tijdschr Geneesk. 2020;164:D5443.

 

Late immuungerelateerde bijwerkingen van PD-1-remmers bij melanoom

sep 2021 | Dermatologie, Immunotherapie, Oncologie

Lees meer over Late immuungerelateerde bijwerkingen van PD-1-remmers bij melanoom

Openheid heelt meer dan u denkt

sep 2021

Lees meer over Openheid heelt meer dan u denkt

Nederlandse editie Faster Than Skincancer

sep 2021 | Dermatologie, Oncologie

Lees meer over Nederlandse editie Faster Than Skincancer

Zeggenschap over de toekomst van het werk

sep 2021

Lees meer over Zeggenschap over de toekomst van het werk

Nieuwe inzichten in ziekteproces psoriasis

sep 2021 | Psoriasis

Lees meer over Nieuwe inzichten in ziekteproces psoriasis

Trends in incidentie en overleving huidmelanoom

aug 2021 | Dermatologie, Oncologie

Lees meer over Trends in incidentie en overleving huidmelanoom

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem, Kinderen

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021

Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

2 nov 2021 om 20:00

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Kijk verder dan de huid

20 sep 2021 om 20:30 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Kijk verder dan de huid

Nieuwe behandelopties voor kinderen met ernstig atopisch (constitutioneel) eczeem

10 aug 2021 | Eczeem, Kinderen

Lees meer over Nieuwe behandelopties voor kinderen met ernstig atopisch (constitutioneel) eczeem

Webcast chronische jeuk, psoriasis en de toekomst van dermatologie

28 mei 2021 | Psoriasis

Lees meer over Webcast chronische jeuk, psoriasis en de toekomst van dermatologie

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

27 mei 2021 om 20:00

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

19 mrt 2021

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

27 jan 2021 om 20:30

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Lees meer over Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Masterclass Dermatologie - Module II De behandeling van handeczeem

Lees meer over Masterclass Dermatologie - Module II De behandeling van handeczeem

EADV in ORANJE 2021

donderdag 30 sep 2021 van 18:00 tot 22:00 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over EADV in ORANJE 2021

Toename resistentie azitromycine vraagt om monitoring

Lees meer
Lees meer over Toename resistentie azitromycine vraagt om monitoring

Meer gerichte soa-tests zorgen voor hoger percentage positieve tests in pandemiejaar

Lees meer
Lees meer over Meer gerichte soa-tests zorgen voor hoger percentage positieve tests in pandemiejaar

Ertapenem blijkt geschikt alternatief bij resistentie ceftriaxon

Lees meer
Lees meer over Ertapenem blijkt geschikt alternatief bij resistentie ceftriaxon

Syfilisstammen in Amsterdam zijn heel divers

Lees meer
Lees meer over Syfilisstammen in Amsterdam zijn heel divers

Na lockdown blijft herstel hiv- en soa-preventie achter bij normalisering seksueel gedrag

Lees meer
Lees meer over Na lockdown blijft herstel hiv- en soa-preventie achter bij normalisering seksueel gedrag

Syfilisbacterie toont grote gelijkenis in verschillende lichaamslocaties

Lees meer
Lees meer over Syfilisbacterie toont grote gelijkenis in verschillende lichaamslocaties

Onlineplatform verbetert seksuele gezondheidszorg voor jongeren

Lees meer
Lees meer over Onlineplatform verbetert seksuele gezondheidszorg voor jongeren

Preventie moet herhaling syfilisinfecties bij MSM indammen

Lees meer
Lees meer over Preventie moet herhaling syfilisinfecties bij MSM indammen

Meer risico op macrolidenresistentie bij PrEP-gebruikers met veel sekspartners

Lees meer
Lees meer over Meer risico op macrolidenresistentie bij PrEP-gebruikers met veel sekspartners

Het belang van de huid

jul 2021 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Het belang van de huid

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis