De pro’s en contra’s van single-use duodenoscopen

Delen via:

Er zijn steeds meer zorgen over de overdracht van infectieziekten door het gebruik van besmette reusable duodenoscopen. In reactie daarop zijn single-use devices ontwikkeld. Dr. Pieter Jan de Jonge (Erasmus MC) en dr. Rogier Voermans (Amsterdam UMC) benoemen meerdere voor- en tegenargumenten, waaronder extra afval en huidige hogere kosten enerzijds en geen infectie-overdracht anderzijds.

Hoewel momenteel goede reinigingstechnieken van endoscopen beschikbaar zijn, blijft er een risico op overdracht van infecties, met name bij gebruik van duodenoscopen. Zo zijn er uitbraken van duodenoscoop-gerelateerde infecties van pathogene micro-organismen gerapporteerd, waaronder Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa en meer recentelijk carbapenem-resistente Enterobacteriaceae. Hierbij kunnen bijzonder resistente micro-organismen (BRMO) betrokken zijn.1 “In Amsterdam hebben we nog nooit wat gekweekt”, laat Voermans weten. “Wij wel”, geeft De Jonge aan, “maar we hebben een onderzoekslijn daarnaar lopen, dus we analyseren heel intensief alle scopen. Van belang is of het gaat om klinisch relevante infecties. Die zijn er zeker geweest, maar de aantallen daarvan zijn onduidelijk. De single-use devices hebben een lagere kans op een besmetting.”

Infectieoverdracht

In een Nederlandse studie was een deel van de reusable duodenoscopen ondanks de reiniging besmet met micro-organisme(n). De aanwezigheid van gastro-intestinale of orale micro-organismen werd gedetecteerd in 15% van de gebruiksklare duodenoscopen.2 Door deze en andere bevindingen over duodenoscoop-gerelateerde besmettingen zijn er zorgen over de huidige reusable duodenoscopen. Dat is de belangrijkste reden dat single-use duodenoscopen zijn ontwikkeld, zo geven beiden aan.

Het risico op overdracht van risicovolle infecties door een besmet device kan worden verminderd door de endoscopische retrograde cholangiopancreatografie (ERCP) uit te voeren met een single-use duodenoscoop. Dit zal volgens de auteurs van het geraadpleegde overzichtsartikel1 ten goede komen aan de patiëntenzorg.

Overigens is niet duidelijk of de infectie is overgedragen via de scoop of door een andere oorzaak. De vraag is dan ook of het infectierisico helemaal verdwijnt met alleen het disposable maken van de duodenoscoop. “Je zit namelijk met andere mogelijke besmettingsbronnen, zoals waterflessen, doppen, handen van de betrokken zorgverleners”, beargumenteert Voermans. “Van de wondinfecties op de OK worden de meeste door het personeel veroorzaakt. We weten dat je die devices niet helemaal goed schoon krijgt. De vraag blijft hoe klinisch relevant dat is. Belangrijker: hoeveel klinisch relevante infecties voorkom je door voor iedere patiënt een single-use scoop te gebruiken?”

De Jonge denkt dat door het gebruik van single-use devices het infectierisico significant lager wordt, maar nooit nul zal zijn. “De totale hygiëne is van belang, dus het is niet alleen een kwestie van een andere scoop pakken.”

Bijdragende factoren

Het lumen van het maagdarmkanaal vormt zoals bekend een reservoir voor micro-organismen, die tijdens endoscopische procedures verplaatst kunnen worden. Deze translocatie kan toenemen door patiëntspecifieke kenmerken, zoals comorbiditeit, bijvoorbeeld diabetes of gebruik van immunosuppressie na een transplantatie, en het onderliggende ziekteproces, zoals een galwegobstructie (bijv. door een cholangiocarcinoom). “Met hen ben je heel voorzichtig”, benoemt De Jonge, “dus bij die patiënten zou je een single-use duodenoscoop kunnen gebruiken.”

Ook externe factoren, waaronder een slechte naleving van de protocollen voor infectiepreventie tijdens een handmatige reiniging en geautomatiseerde desinfectie, kunnen bijdragen aan de infectieoverdracht. Duodenoscopen zijn complexe instrumenten, die lastig schoongemaakt kunnen worden.

Diverse overwegingen

De haalbaarheid van een wijdverbreide toepassing van single-use duodenoscopen is onder andere afhankelijk van twee belangrijke factoren. Ten eerste, aangezien een ERCP een risicovolle en technisch uitdagende procedure is, moet de functionaliteit van het device overeenkomen met die van de reusable duodenoscopen. “We merken dat de single-use duodenoscoop wat makkelijker voor de papil ligt en dat je makkelijker devices kunt opvoeren”, vertelt De Jonge. “Onze ervaring, en dat komt ook uit de studies naar voren, is dat je ook de complexe procedures hiermee kunt uitvoeren. Ik denk dat er technisch weinig verschil is tussen de reusable en single-use scopen. Dat is best indrukwekkend voor een apparaat dat je vrij makkelijk weggooit.” “Bij mijn weten zijn alle studies naar de single-use duodenoscopen gesponsord door de fabrikant”, voegt Voermans toe. “Er is geen onafhankelijk onderzoek naar de vraag of de functionaliteit hetzelfde is. Een kleine toename van bijvoorbeeld 0,5% post-ERCP pancreatitis, de belangrijkste complicatie van een ERCP, zou alle potentieel infectiologische voordelen tenietdoen.”

Als de functionaliteit bewezen vergelijkbaar is, dan is dankzij de flexibiliteit van het productieproces een potentieel voordeel van de single-use duodenoscopen om een scoop op maat te vervaardigen, bijvoorbeeld afgestemd op specifieke handmaten en wensen van de endoscopist. Een ander argument, waarvan de heren betwijfelen of dat meegewogen moet worden, is de voorkeur van de patiënt. “Als je aan de patiënt vraagt welke scoop ze willen krijgen, na voorlichting van risico op contaminatie van gebruiksklare duodenoscopen (15%), dan kiezen ze allemaal voor een single-use device”, laat De Jonge weten. Voermans vindt dat gezien de manier van vragen een open deur. “De meesten zullen kiezen voor een nieuwe scoop, met uitzondering van een paar mensen die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben. Het patiëntenperspectief is over het algemeen van belang, maar zeker aangezien de klinische relevantie van de contaminatie nog onbekend is, moet het maatschappelijk belang, zoals kosten en duurzaamheid in deze setting, meegewogen worden.”

Kosten en duurzaamheid

Het gebruik van single-use duodenoscopen moet financieel haalbaar zijn en niet leiden tot hoge zorgkosten. Daarbij is het belangrijk om niet alleen te kijken naar de kosten van het device zelf, maar ook naar de vergoeding en de bijbehorende kosten, bijvoorbeeld de besparingen door het ontbreken van de noodzakelijke reiniging. De reinigingskosten worden echter vaak onderschat. De besparingen hiervan kunnen een deel van de kosten van de single-use duodenoscoop compenseren. De Jonge denkt dat de kosten zich uiteindelijk zullen uitmiddelen.

Een argument dat Voermans miste in het artikel, is de huidige noodzaak om duurzamer te zijn en minder afval en CO2-uitstoot te produceren. “De gezondheidszorg is wereldwijd verantwoordelijk voor 4,4% van de uitstoot van broeikasgassen, gebruik en productie van medische devices zijn een belangrijk onderdeel hiervan. Een endoscopische procedure levert 2 kg afval op en het gebruik van de single-use devices zou een 40% toename van afval betekenen per procedure.”3 De Jonge brengt hier tegenin dat sommige single-use duodenoscopen technisch recyclebaar zijn. “Met de huidige regelgeving is het echter niet toegestaan om die te gaan bewerken. Dat is nu nog wel een argument, maar op termijn verwacht ik niet meer. De materialen en chemicaliën, die gebruikt worden voor het schoonmaken van de reusable duodenoscopen, geven ook CO2-uitstoot en andere afvalproducten. Ook de kosten daarvan moeten meegewogen worden.”

Mogelijke indicaties

Er zijn meerdere mogelijke indicaties voor het gebruik van single-use duodenoscopen. Ten eerste in geval van een hoog risico op een infectie of overdracht daarvan, zoals het geval is bij immuungecompromitteerde patiënten of bij bekende dragers van BRMO. De twee MDL-artsen zijn het eens dat er voor geselecteerde groepen zeker een indicatie is voor het gebruik van single-use duodenoscopen. “Maar die groepen zijn wel klein”, benadrukt Voermans. “Het gros van de patiënten bij wie een ERCP wordt uitgevoerd, valt niet in deze risicogroepen.”

Ook spoedeisende procedures die buiten de endoscopie-afdeling, bijvoorbeeld op de operatiekamer, spoedeisende hulp of intensive care, uitgevoerd moeten worden, zijn makkelijker uit te voeren met een single-use device vanwege de mobiliteit en ontbrekende noodzaak om de scoop te moeten reinigen. Single-use duodenoscopen kunnen ook nuttig zijn in het geval dat reusable devices niet beschikbaar zijn vanwege reparaties.

Ten slotte kan het gebruik van single-use duodenoscopen nuttig zijn in kleine volumecentra die niet willen investeren in grote kapitaalgoederen, maar wel over de vereiste technische expertise beschikken om ERCP’s uit te voeren. “In een perifeer ziekenhuis met laag complexe, kortdurende ERCP-procedures is het gebruik van single-use devices waarschijnlijk niet rendabel”, verwacht De Jonge. “Tenzij je weinig ERCP’s doet en je veel kosten voor CSA-ondersteuning hebt. Dan is het mogelijk wel kostenefficiënt. In onze academische setting, waarin we bijvoorbeeld veel patiënten met een levertransplantatie zien die immuungecompromitteerd zijn en we een toenemend aantal BRMO-patiënten onder behandeling hebben, zou het gebruik van single-use devices zeker nuttig kunnen zijn.”

Bronnen:

  1. Peter S, Bang JY, Varadarajulu S. Single-use duodenoscopes: where are we and where are we going? Curr Opin Gastroenterol. 2021;37:416-20.
  2. Rauwers AW, Voor In ’t Holt AF, Buijs JG, et al. High prevalence rate of digestive tract bacteria in duodenoscopes: a nationwide study. Gut. 2018;67:1637-45.
  3. Namburar S, von Renteln D, Damianos J, et al. Estimating the environmental impact of disposable endoscopic equipment and endoscopes. Gut. 2021:gutjnl-2021-324729.

 

Thuismonitoring IBD nu ook beschikbaar voor volwassenen

feb 2023 | IBD

Lees meer over Thuismonitoring IBD nu ook beschikbaar voor volwassenen

Vebicorvir plus entecavir bij therapienaïeve patiënten met chronische HBV-infectie

feb 2023 | Hepatitis, Hepatologie, Virale infecties

Lees meer over Vebicorvir plus entecavir bij therapienaïeve patiënten met chronische HBV-infectie

Promotie: meer bewegen tegen leververvetting

jan 2023 | Hepatologie

Lees meer over Promotie: meer bewegen tegen leververvetting

Recordaantal postmortale orgaandonaties in 2022

jan 2023 | Niertransplantatie

Lees meer over Recordaantal postmortale orgaandonaties in 2022

Endoscopie op lange termijn niet beter dan chirurgie bij geïnfecteerde pancreasnecrose

jan 2023 | Chirurgie, Endoscopie

Lees meer over Endoscopie op lange termijn niet beter dan chirurgie bij geïnfecteerde pancreasnecrose

Financiering voor onderzoek naar benauwdheid bij baby’s

jan 2023

Lees meer over Financiering voor onderzoek naar benauwdheid bij baby’s

CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

14 mrt 2023 om 20:00 | Stamceltransplantatie, Virale infecties

Lees meer over CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

Antistolling en bloedingen

8 dec 2022 om 20:00

Lees meer over Antistolling en bloedingen

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

27 sep 2022

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

28 mrt 2022 om 19:30 | IBD

Lees meer over JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

Webcast Bridging the Gaps in Inflammatory bowel disease (IBD)

25 mrt 2022 | IBD

Lees meer over Webcast Bridging the Gaps in Inflammatory bowel disease (IBD)

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Make it happen: Someday starts today

28 jun 2021 om 20:00 | IBD

Lees meer over Make it happen: Someday starts today

De rol van de JAK-STAT pathways in colitis ulcerosa

13 apr 2021 om 19:30 | IBD

Lees meer over De rol van de JAK-STAT pathways in colitis ulcerosa

e-learning: Verbeterde zorg voor slokdarm- en maagkanker

Chirurgie

Lees meer over e-learning: Verbeterde zorg voor slokdarm- en maagkanker

ECCO in ORANJE 2023

woensdag 1 mrt 2023 van 18:00 tot 22:00 | IBD

Lees meer over ECCO in ORANJE 2023

Patiënten met IBD hebben vaker migraine

Lees meer
Lees meer over Patiënten met IBD hebben vaker migraine

Mogelijke rol van het microbioom bij de pathofysiologie van PSC

Lees meer
Lees meer over Mogelijke rol van het microbioom bij de pathofysiologie van PSC

‘IBD-patiënten moeten regelmatig een coronavaccinatie halen’

Lees meer
Lees meer over ‘IBD-patiënten moeten regelmatig een coronavaccinatie halen’

Snelle symptomatische verbetering bij colitis ulcerosa door mirikizumab

Lees meer
Lees meer over Snelle symptomatische verbetering bij colitis ulcerosa door mirikizumab

Eradicatie H. pylori vermindert ulcusbloedingen

Lees meer
Lees meer over Eradicatie H. pylori vermindert ulcusbloedingen

Eindelijk een gerandomiseerde trial naar effectiviteit colonoscopie

Lees meer
Lees meer over Eindelijk een gerandomiseerde trial naar effectiviteit colonoscopie

Vaker steroïdvrije klinische en endoscopische remissie bij vroege behandeling met vedolizumab

Lees meer
Lees meer over Vaker steroïdvrije klinische en endoscopische remissie bij vroege behandeling met vedolizumab

Darmmicrobioom van invloed bij ontstaan premaligne darmlaesies

Lees meer
Lees meer over Darmmicrobioom van invloed bij ontstaan premaligne darmlaesies

Filgotinib induceert en behoudt histologische en endoscopische remissie

Lees meer
Lees meer over Filgotinib induceert en behoudt histologische en endoscopische remissie

Podcast pancreascarcinoom

dec 2021

Lees meer over Podcast pancreascarcinoom

Podcast - Periampullaire tumoren: maak onderscheid

nov 2021

Lees meer over Podcast - Periampullaire tumoren: maak onderscheid

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

dec 2020 | IBD

Lees meer over Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

Leefstijl en voeding bij levercirrose en hepatische encefalopathie

jan 2020 | Hepatologie

Lees meer over Leefstijl en voeding bij levercirrose en hepatische encefalopathie

Medicamenteuze behandelmogelijkheden bij hepatische encefalopathie

okt 2019

Lees meer over Medicamenteuze behandelmogelijkheden bij hepatische encefalopathie

MedNet Gastro-enterologie 2022-04

dec 2022

Lees meer over MedNet Gastro-enterologie 2022-04

MedNet Gastro-enterologie 2022-03

sep 2022

Lees meer over MedNet Gastro-enterologie 2022-03

MedNet Gastro-enterologie 2022-02

jun 2022

Lees meer over MedNet Gastro-enterologie 2022-02

MedNet Gastro-enterologie 2022-01

mrt 2022

Lees meer over MedNet Gastro-enterologie 2022-01