Gen-omgevingsinteracties bij ALS: rol van roken, alcohol, BMI en C9orf72-status

Delen via:

Onderzoekers van het UMC Utrecht concluderen in The Lancet Neurology dat de leefstijl tijdens de presymptomatische fase van ALS verschilt tussen patiënten en controles, afhangt van de C9orf72-status en waarschijnlijk deel uitmaakt van de presymptomatische causale cascade. Identificatie van modificeerbare leefstijlfactoren biedt kansen om het risico op het ontwikkelen van neurodegeneratieve aandoeningen te verlagen, aldus de onderzoekers.

Deze longitudinale, populatiegebaseerde case-controlstudie maakte gebruik van gegevens van de Prospectieve ALS studie Nederland. Henk-Jan Westeneng en collega’s bestudeerden de relatie tussen het ALS-risico en roken, alcohol, fysieke activiteit, BMI en energie-inname door middel van gestructureerde vragenlijsten. Roken, fysieke activiteit en BMI werden longitudinaal beoordeeld tot 50 jaar voor aanvang van de symptomen (of de leeftijd bij invullen van de vragenlijst voor controles). Tussen 2006 en 2016 werden 143 patiënten met een C9orf72-mutatie (C9+ groep), 1.322 patiënten zonder een C9orf72-mutatie (C9- groep) en 1.322 op leeftijd en geslacht gematchte controles geïncludeerd.

Gen-omgevingsinteractie

Ten opzichte van de controles waren het aantal pakjaren (verschil C9+ vs. controle: 3,15; p = 0,027; verschil C9- vs. controle 3,20; p < 0,0001) en de dagelijkse energie-inname bij aanvang van de symptomen (C9+: 712 kJ; p = 0,0053; C9-: 497; p < 0,0001) hoger in de C9+ en C9- groepen, terwijl de huidige BMI (C9+: -2,01 kg/m2; p < 0,0001; C9-: -1,35; p < 0,0001) en het levenslange alcoholgebruik (C9+: -5388 eenheden; p = 0,0046; C9-: -2185; p = 0,0062) lager waren in de C9+ en C9- groepen. In de C9+ groep was de mediane BMI tijdens de presymptomatische fase lager (-0,69 kg/m2; p = 0,015) en de fysieke activiteit vergelijkbaar (-348 MET; p = 0,27) met die van de controles, terwijl zowel de mediane BMI tijdens de presymptomatische fase (0,27 kg/m2; p = 0,022) als de fysieke activiteit (585 MET; p = 0,0001) hoger waren in de C9- groep dan bij de controles. Longitudinale analyse liet zien dat het aantal pakjaren hoger was in de C9- (vanaf 47 jaar voor aanvang) en C9+ (vanaf 24 jaar voor aanvang) groepen, en dat de fysieke activiteit over de tijd hoger was in de C9- groep (vanaf > 30 jaar voor aanvang). De BMI van de C9+ groep nam langzamer toe en was significant lager (vanaf 36 jaar voor aanvang) dan in de controlegroep, terwijl de BMI van de C9- groep hoger was dan die van de controles (23-49 jaar voor aanvang; 10 jaar voor aanvang werd deze lager).

Causaal verband

Instrumentele variabele analyse wees op een causaal effect van alcoholgebruik en roken op ALS in de C9- groep. Ook vonden de onderzoekers bewijs voor een causaal effect van een verhoogde BMI op lagere leeftijd (gemiddeld 33,8 jaar, SD 11,7) in de C9- groep, maar niet op hogere leeftijd.

Bron:

Westeneng HJ, van Veenhuijzen K, van der Spek RA, et al. Associations between lifestyle and amyotrophic lateral sclerosis stratified by C9orf72 genotype: a longitudinal, population-based, case-control study. Lancet Neurol. 2021;20:373-84.

Laaggedoseerde edoxaban effectief bij hoogbejaarde NVAF-patiënten

feb 2021 |

Lees meer over Laaggedoseerde edoxaban effectief bij hoogbejaarde NVAF-patiënten

‘Voeding speelt rol bij Alzheimer, maar verbanden zijn subtiel’

feb 2021 |

Lees meer over ‘Voeding speelt rol bij Alzheimer, maar verbanden zijn subtiel’

Direct contact met iemand die droomt?

feb 2021 |

Lees meer over Direct contact met iemand die droomt?

Meer aandacht nodig voor functionele bewegingsstoornissen

feb 2021 |

Lees meer over Meer aandacht nodig voor functionele bewegingsstoornissen

INO bij MS beter te meten met oogmeting dan met MRI

feb 2021 |

Lees meer over INO bij MS beter te meten met oogmeting dan met MRI

Dat bepaal je zelf - Tien jaar strijden voor een nieuwe Donorwet

feb 2021 |

Lees meer over Dat bepaal je zelf - Tien jaar strijden voor een nieuwe Donorwet

Masterclass: De Neuropathische pijnpuzzel

11 mei 2021 om 20:00 | Huisartsgeneeskunde

Lees meer over Masterclass: De Neuropathische pijnpuzzel

Webpagina migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

31 mrt 2021 | Neurologie

Lees meer over Webpagina migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

Neurologisch Jaaroverzicht 2020

24 feb 2021 | Neurologie

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2020

Precisiezorg dichterbij dan we denken

2 nov 2020 | Cardiologie

Lees meer over Precisiezorg dichterbij dan we denken

Uitdagingen in de behandeling van SPMS

1 okt 2020 | Neurologie

Lees meer over Uitdagingen in de behandeling van SPMS

Optimale MSzorg

25 sep 2020 | Neurologie

Lees meer over Optimale MSzorg

Mastering Migraine | Deel 2

22 sep 2020 | Neurologie

Lees meer over Mastering Migraine | Deel 2

Secundair Progressieve Multipele Sclerose

5 feb 2020 | Neurologie

Lees meer over Secundair Progressieve Multipele Sclerose

MS en Kinderen

4 feb 2020 | Neurologie

Lees meer over MS en Kinderen

Sinusitus of Migraine?

Neurologie

Lees meer over Sinusitus of Migraine?
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Beloop van COVID-19 bij MS-patiënten die teriflunomide gebruiken

Lees meer
Lees meer over Beloop van COVID-19 bij MS-patiënten die teriflunomide gebruiken

NfL en T-tau als markers van cognitieve achteruitgang

Lees meer
Lees meer over NfL en T-tau als markers van cognitieve achteruitgang

AMX0035 bij ALS: overleving op lange termijn

Lees meer
Lees meer over AMX0035 bij ALS: overleving op lange termijn

Lecanemab verlaagt hersenamyloïd snel bij vroege Alzheimer

Lees meer
Lees meer over Lecanemab verlaagt hersenamyloïd snel bij vroege Alzheimer

MS-medicatie beïnvloedt kans op ernstig beloop COVID-19

Lees meer
Lees meer over MS-medicatie beïnvloedt kans op ernstig beloop COVID-19

Neurologische manifestaties en mortaliteit bij COVID-19-patiënten

Lees meer
Lees meer over Neurologische manifestaties en mortaliteit bij COVID-19-patiënten

Kan linolzuur een beroerte helpen voorkomen?

Lees meer
Lees meer over Kan linolzuur een beroerte helpen voorkomen?

Intranasale zavegepant effectief bij acute migraine

Lees meer
Lees meer over Intranasale zavegepant effectief bij acute migraine

BTK-remmer tolebrutinib effectief bij zeer actieve MS

Lees meer
Lees meer over BTK-remmer tolebrutinib effectief bij zeer actieve MS

Real World Evidence in MS

jan 2020 |

Lees meer over Real World Evidence in MS