MS in tijden van COVID-19

Delen via:

Hebben MS-patiënten meer kans op COVID-19 en een ernstig beloop daarvan? Kunnen MS-patiënten goede immuniteit opbouwen tegen SARS-CoV-2? En kunnen MS-patiënten zich veilig laten vaccineren? Dr. Zoé van Kempen, neuroloog in het MS Centrum Amsterdam, geeft antwoord op deze prangende vragen in de huidige COVID-19-periode.

Hebben MS-patiënten meer kans op COVID-19?

“Als MS-patiënten geen medicatie gebruiken, hebben ze geen hoger risico op virale infecties, maar als ze wel immunosuppressieve medicatie gebruiken, dan is dat risico vaak wel verhoogd. De incidentie van COVID-19 bij MS-patiënten lijkt vergelijkbaar met de algemene bevolking. Daar staat tegenover dat virale infecties het risico op exacerbaties bij MS verhogen. COVID-19 lijkt ook geassocieerd met exacerbaties bij MS-patiënten. Het is daarom goed als iedereen de huidige algemene adviezen die gelden voor de algemene bevolking, volgt. We raden MS-patiënten af op eigen initiatief te beslissen om de medicatie te stoppen, omdat daar vaak hoge risico’s aan vastzitten.”

Hebben MS-patiënten een grotere kans op een ernstig beloop van COVID-19?

“In cohorten uit Italië, Frankrijk, Nederland en een wereldwijd cohort zijn risicofactoren voor een ernstig beloop van COVID-19 naar voren gekomen. Ten eerste gelden dezelfde risicofactoren als voor de algemene bevolking: hogere leeftijd, mannelijke geslacht en comorbiditeit, vooral obesitas.

Op het gebied van MS blijken progressieve ziekte, meer invaliditeit (hogere EDSS) en gebruik van anti-CD20-therapie risicofactoren te zijn voor een ernstiger beloop van COVID-19. In Nederland gebruiken we vooral ocrelizumab, maar in het buitenland ook rituximab. Ze veroorzaken beide een toegenomen risico op ziekenhuisopnames in het algemeen en ic-opnames in het bijzonder. Daarnaast geeft rituximab een toegenomen risico op intubatie. Er lijkt geen toegenomen kans te zijn op overlijden. In het Italiaanse cohort bleek een recente methylprednison-stootkuur een risicofactor te zijn voor een ernstig beloop van COVID-19. Methylprednisolon werkt algemeen afweeronderdrukkend. We zijn derhalve terughoudender om dat in deze periode in geval van een exacerbatie te geven.”

Wat is het effect van anti-CD20 op de afweerrespons tegen SARS-CoV-2?

“Deze therapieën, zoals ocrelizumab en rituximab, werken langdurig. Ze worden tweemaal per jaar via een infuus gegeven, maar ze werken waarschijnlijk een stuk langer. Anti-CD20-therapie induceert B-celdepletie; dan verwacht je minder antistofvorming, ook tegen SARS-CoV-2. Er zijn echter veel voorbeelden van patiënten die ondanks volledige B-cel depletie goed SARS-CoV-2 kunnen klaren. Dit is waarschijnlijk te verklaren door een behouden T-celafweer.”

Wat is uw advies over het gebruik van inductietherapie?

“Over de invloed van inductietherapieën, zoals stamceltransplantatie, alemtuzumab en cladribine, op het beloop van COVID-19 is minder informatie beschikbaar. Ik denk dat weinigen in Nederland in deze periode inductietherapieën geven uit angst voor een besmetting met SARS-CoV-2 tijdens de periode van diepe immunologisch depletie. Als het immuunsysteem weer is opgebouwd, dan hebben we geen reden om aan te nemen dat de patiënt SARS-CoV-2 niet zou kunnen klaren.”

Kunnen MS-patiënten goede immuniteit opbouwen tegen SARS-CoV-2?

“In een onderzoek van het MS Centrum Amsterdam, gepubliceerd in JAMA Neurology1, hebben we gekeken naar antistofvorming in een grote groep MS-patiënten die wel of geen COVID-19 hadden gehad. Conform de verwachting bleken patiënten die ocrelizumab gebruiken, minder antistoffen te maken. De vervolgvraag is hoeveel antistoffen nodig zijn om immuniteit op te bouwen, en of ze überhaupt nodig zijn. Mogelijk is de cellulaire immuniteit door de T-lymfocyten voldoende om een volgende infectie te voorkomen. Ook het verloop van de antistoffen bij deze groep patiënten is onzeker. Dat gaan we uitzoeken in een vervolgonderzoek. Daarnaast gaan we in deze groep MS-patiënten de antistofrespons na vaccinatie evalueren.”

Verhoogt vaccinatie het exacerbatierisico?

“Dat vragen patiënten zich ook af. Als je genoeg mensen vaccineert, dan kan toevallig daarna iemand een exacerbatie krijgen, maar weet je niet wat de oorzaak is. In onderzoek naar het gebruik van andere vaccins bij MS-patiënten, ook bij een gelijktijdig gebruik van medicatie, zijn niet-levende vaccins over het algemeen veilig gebleken. Ze verhogen niet het risico op exacerbaties. Een recent cohort van 555 MS-patiënten toonde geen toegenomen exacerbatierisico na vaccinatie.2 Dat willen we wel bevestigd zien, maar in het algemeen denken we dat vaccineren bij MS-patiënten veilig is.”

Kunnen MS-patiënten zich veilig laten vaccineren?

“Het advies dat voor iedereen geldt, is: laat je vaccineren. Het risico op exacerbaties is waarschijnlijk hoger bij COVID-19 dan bij een vaccinatie. Een studie met onder andere patiënten van het MS Centrum Amsterdam die december vorig jaar is uitgevoerd en in The Lancet Rheumatology is gepubliceerd, liet zien dat MS-patiënten even bereid zijn om zich te laten vaccineren als gezonde controles.3 Dit is goed nieuws, nu maar hopen dat deze groep zo snel mogelijk gevaccineerd kan worden.”

Ook interessant voor u: de video’s van Optimale MSzorg

Referenties

  1. van Kempen ZLE, Strijbis EMM, Al MMCT, et al. SARS-CoV-2 Antibodies in Adult Patients With Multiple Sclerosis in the Amsterdam MS Cohort. JAMA Neurol. 2021 Apr 30.
  2. Achiron A, Dolev M, Menascu S, et al. COVID-19 vaccination in patients with multiple sclerosis: What we have learnt by February 2021. Mult Scler. 2021;27:864-870.
  3. Boekel L, Hooijberg F, van Kempen ZLE, et al. Perspective of patients with autoimmune diseases on COVID-19 vaccination. Lancet Rheumatol. 2021;3:e241-e243.

ERC Starting Grant voor onderzoek naar cognitieve dynamiek bij kinderen

jan 2022 | Kinderen

Lees meer over ERC Starting Grant voor onderzoek naar cognitieve dynamiek bij kinderen

Boostervaccinatie voor immuungecompromitteerde patiënten zonder seroconversie

jan 2022 | Multipele Sclerose, RA, SLE, Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Boostervaccinatie voor immuungecompromitteerde patiënten zonder seroconversie

Acute urineretentie aanwijzing voor urogenitale, colorectale en neurologische tumoren?

jan 2022 | Gynaecologie, Maag-darm-leveroncologie, Neuro-oncologie, Uro-oncologie

Lees meer over Acute urineretentie aanwijzing voor urogenitale, colorectale en neurologische tumoren?

Alzheimer Nederland steunt 6 talentvolle onderzoekers met ruim 1,7 miljoen

jan 2022 | Dementie

Lees meer over Alzheimer Nederland steunt 6 talentvolle onderzoekers met ruim 1,7 miljoen

B-celaantal voorspelt respons op coronavaccinatie bij met rituximab behandelde patiënten

jan 2022 | Leukemie, Lymfoom, Multipele Sclerose, RA, Vaccinatie

Lees meer over B-celaantal voorspelt respons op coronavaccinatie bij met rituximab behandelde patiënten

Het Neurologisch Jaaroverzicht 2021

jan 2022 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Epilepsie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose, Neuro-vasculair

Lees meer over Het Neurologisch Jaaroverzicht 2021

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

20 apr 2022 om 20:30

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

Neurologisch Jaaroverzicht 2021

15 dec 2021 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2021

Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Online Alzheimer Innovatie Forum

4 nov 2021 om 20:00 | Dementie

Lees meer over Online Alzheimer Innovatie Forum

Meaningful Migraine Management

13 okt 2021 om 20:00 | Hoofdpijn

Lees meer over Meaningful Migraine Management

Don’t be late! Vroege behandeling en interventie bij MS

22 sep 2021 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over Don’t be late! Vroege behandeling en interventie bij MS

Webinars migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

10 aug 2021 | Hoofdpijn

Lees meer over Webinars migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

Masterclass: de neuropathische pijnpuzzel

11 mei 2021 om 20:00

Lees meer over Masterclass: de neuropathische pijnpuzzel

Neurologisch Jaaroverzicht 2020

24 feb 2021 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2020

Sinusitus of Migraine?

Hoofdpijn

Lees meer over Sinusitus of Migraine?
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Hematologische aandoeningen geassocieerd met lagere kans op Alzheimer

Lees meer
Lees meer over Hematologische aandoeningen geassocieerd met lagere kans op Alzheimer

Update EAN/ECTRIMS-richtlijnen voor behandeling MS

Lees meer
Lees meer over Update EAN/ECTRIMS-richtlijnen voor behandeling MS

Factoren die beperkingen bij MS op kinderleeftijd voorspellen

Lees meer
Lees meer over Factoren die beperkingen bij MS op kinderleeftijd voorspellen

Subklinische ziektelast van MS bij EDSS-score van 0

Lees meer
Lees meer over Subklinische ziektelast van MS bij EDSS-score van 0

Effect cladribine op beperkingen en mobiliteit houdt lang aan

Lees meer
Lees meer over Effect cladribine op beperkingen en mobiliteit houdt lang aan

Standpunt ECTRIMS/EAN over COVID-19-vaccins bij MS

Lees meer
Lees meer over Standpunt ECTRIMS/EAN over COVID-19-vaccins bij MS

Gunstig effect op neurodegeneratie van siponimod bevestigd

Lees meer
Lees meer over Gunstig effect op neurodegeneratie van siponimod bevestigd

Effect van ATA188 bij progressieve MS suggereert remyelinisatie

Lees meer
Lees meer over Effect van ATA188 bij progressieve MS suggereert remyelinisatie

Positieve invloed teriflunomide op vermoeidheid, stemming en werk

Lees meer
Lees meer over Positieve invloed teriflunomide op vermoeidheid, stemming en werk

Podcasts migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

aug 2021 | Hoofdpijn

Lees meer over Podcasts migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS