De langetermijneffecten van een leefstijlinterventie bij MS

Delen via:
ECTRIMS 2025

Multipele sclerose kan leiden tot fysieke, cognitieve en psychologische beperkingen die vaak een aanzienlijke invloed hebben op het dagelijks leven. Aangezien de huidige ziektemodificerende therapieën (DMT’s) ziekteprogressie niet volledig kunnen stoppen, groeit de belangstelling voor leefstijlinterventies die het dagelijks functioneren verbeteren. Eén zo’n interventie blijkt grotendeels goed te werken, ook na 2 jaar.1 

Onderzoekers van onder meer het Amsterdam UMC, locatie VUmc, ontwikkelden LIMS (LeefstijlInterventie voor mensen met Multiple Sclerose). Die bestaat onder meer uit een digitaal programma van 3 maanden, waarin MS-patiënten handvatten krijgen voor veranderingen in 4 domeinen: voeding, met als uitgangspunt een mediterraan dieet, fysieke activiteit, stress en het slaappatroon. Een recente publicatie beschreef de kortetermijneffecten van deze interventie, die positief waren.2  

Een tweede studie van dezelfde onderzoeksgroep zoomde in op de langetermijneffecten van LIMS, tot 24 maanden na de start van de interventie. De onderzoekers wilden vooral weten in hoeverre de interventie veranderingen veroorzaakte in de invloed van MS op het dagelijkse fysieke en psychologische functioneren. Patiënten vulden hiertoe de fysieke en psychologische subschaal van de Multiple Sclerosis Impact Scale (MSIS-29) in. 

De statistische analysen richtten zich op 500 MS-patiënten die hadden deelgenomen aan de interventie en voldoende vragenlijsten hadden ingevuld om langetermijneffecten te kunnen bepalen. 85% was vrouw en de gemiddelde leeftijd was 46,7 jaar. 

De deelnemers hadden direct na de interventie significant betere scores op beide subschalen van de MSIS-29, de fysieke (β = -2,62; 95%-BI -3,58 tot -1,65) en de psychologische (β = -3,50; 95%-BI -4,65 tot -2,36). De verbeteringen op de fysieke subschaal hielden niet aan gedurende 24 maanden, maar die op de psychologische subschaal wel. Langdurige effecten waren ook aanwezig voor mentale kwaliteit van leven, subjectieve vermoeidheid, depressie, angst, BMI en buikomvang. De resultaten ondersteunen het idee dat leefstijlinterventies een waardevolle aanvulling zijn op conventionele MS-behandelingen.

Bron:

  1. Gravesteijn A, Nauta I, Wilmsen N, et al. Sustained Benefits of a Multi-Domain Lifestyle Intervention in Multiple Sclerosis in the LIMS study: A 24-Month Follow-Up. ECTRIMS Virtual Congress 2025, abstract O070.
  2. Nauta IM, Loughlin KNM, Gravesteijn AS, et al. A multi-domain lifestyle intervention in multiple sclerosis: a longitudinal observational study. J Neurol. 2025;272:476. 

Gerichte therapieën plus radiotherapie bij glioblastoom: een umbrella-studie

jan 2026 | Neuro-oncologie, Radiotherapie

Lees meer over Gerichte therapieën plus radiotherapie bij glioblastoom: een umbrella-studie

Peri-ictale apneu en alleen wonen verhogen SUDEP-risico

jan 2026 | Epilepsie

Lees meer over Peri-ictale apneu en alleen wonen verhogen SUDEP-risico

Webcast 'Gordelroospreventie in medische risicogroepen – van indicatie tot vaccinatie'

jan 2026 | IBD, Multipele Sclerose, Psoriasis, RA, SLE, Spondyloartritis, Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Webcast 'Gordelroospreventie in medische risicogroepen – van indicatie tot vaccinatie'

Gedetailleerd beeld kleine hersenen kan grote winst voor patiënten opleveren

jan 2026 | Bewegingsstoornissen, Multipele Sclerose

Lees meer over Gedetailleerd beeld kleine hersenen kan grote winst voor patiënten opleveren

Met slimme keuzes meer zorg leveren

jan 2026

Lees meer over Met slimme keuzes meer zorg leveren

CRISPR-gentherapie toont duurzame klinische stabiliteit bij erfelijke ATTR-polyneuropathie

jan 2026

Lees meer over CRISPR-gentherapie toont duurzame klinische stabiliteit bij erfelijke ATTR-polyneuropathie

Neurologisch Jaaroverzicht 2025

15 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2025

Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

4 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

25 nov 2025 om 19:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

Ouder worden met MS

12 nov 2025 om 20:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Ouder worden met MS

Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

20 okt 2025 om 18:00

Lees meer over Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie

2 jul 2025 om 20:00 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie

Kosteneffectiviteit van MS-medicatie in de praktijk

12 mei 2025 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over Kosteneffectiviteit van MS-medicatie in de praktijk

Overmatige slaperigheid overdag bij OSA & narcolepsie: de laatste inzichten

22 jan 2025 om 20:00

Lees meer over Overmatige slaperigheid overdag bij OSA & narcolepsie: de laatste inzichten

Neurologisch Jaaroverzicht 2024

17 dec 2024 om 20:00 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2024
Er zijn geen e-learnings gevonden.

ECTRIMS NL 2026

woensdag 21 okt 2026 t/m vrijdag 23 okt 2026 | Multipele Sclerose

Lees meer over ECTRIMS NL 2026

Subklinische ziektelast van MS bij EDSS-score van 0

okt 2021 | Multipele Sclerose

Lees meer over Subklinische ziektelast van MS bij EDSS-score van 0

Effect cladribine op beperkingen en mobiliteit houdt lang aan

okt 2021 | Multipele Sclerose

Lees meer over Effect cladribine op beperkingen en mobiliteit houdt lang aan

Standpunt ECTRIMS/EAN over COVID-19-vaccins bij MS

okt 2021 | Multipele Sclerose, Vaccinatie

Lees meer over Standpunt ECTRIMS/EAN over COVID-19-vaccins bij MS

Gunstig effect op neurodegeneratie van siponimod bevestigd

okt 2021 | Multipele Sclerose

Lees meer over Gunstig effect op neurodegeneratie van siponimod bevestigd

Effect van ATA188 bij progressieve MS suggereert remyelinisatie

okt 2021 | Immuuntherapie, Multipele Sclerose

Lees meer over Effect van ATA188 bij progressieve MS suggereert remyelinisatie

Positieve invloed teriflunomide op vermoeidheid, stemming en werk

okt 2021 | Multipele Sclerose

Lees meer over Positieve invloed teriflunomide op vermoeidheid, stemming en werk

Satralizumab aanhoudend effectief bij NMOSD

okt 2021 | Multipele Sclerose

Lees meer over Satralizumab aanhoudend effectief bij NMOSD

MS verergert al in een vroeg stadium sluipenderwijs

okt 2021 | Multipele Sclerose

Lees meer over MS verergert al in een vroeg stadium sluipenderwijs

Corticale laesies bij diagnose voorspellen conversie naar SPMS

okt 2021 | Multipele Sclerose

Lees meer over Corticale laesies bij diagnose voorspellen conversie naar SPMS

Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

jan 2024 | Neuro-vasculair

Lees meer over Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

dec 2023 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS

MedNet Neurologie 2025-04

dec 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-04

MedNet Neurologie 2025-03

sep 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-03

MedNet Neurologie 2025-02

jun 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-02

MedNet Neurologie 2025-01

mrt 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-01

MedNet Neurologie 2024-04

dec 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-04

MedNet Neurologie 2024-03

sep 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-03

MedNet Neurologie 2024-02

jun 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-02

MedNet Neurologie 2024-01

mrt 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-01

MedNet Neurologie 2023-04

dec 2023

Lees meer over MedNet Neurologie 2023-04

Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID

feb 2022

Lees meer over Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID