Weren, kleren, smeren: UV-werende kleding en misverstanden over zonnebrandcrème

Delen via:

Het devies voor huidkankerpreventie is: ‘weren, kleren, smeren’. En wel in die volgorde, benoemt dr. Arjan van Dijk, voorzitter van het Zonkrachtactieplatform (ZAP): “Als eerste ‘weren’, want een probleem dat je niet opzoekt, hoef je ook niet op te lossen. Dan ‘kleren’, dus als je toch naar buiten gaat, zorg ervoor dat zonlicht je huid niet bereikt. Pas in derde instantie: smeer je zonnebrandcrème op wat nog uit je kleren steekt.”

Als je een wit T-shirt aan hebt, en dat wordt nat, dan heeft het een beschermingsfactor van ongeveer 2, laat Van Dijk weten. “Niemand koopt een zonnebrandcrème met een SPF (beschermingsfactor) van 2. Dus aan een gewoon T-shirt heb je weinig voor goede UV-protectie.” De meeste shirts zijn geweven. Het is ook mogelijk een shirt te breien. “Dan denk je aan geitenwollen sokken”, stelt Van Dijk, “maar deze techniek is tegenwoordig geavanceerd. Als je ragfijne garens breit, dan krijg je een soepel, dun resultaat waar UV-straling ‘gecertificeerd’ niet doorheen komt (factor 50 voor UVB en UVA). Als artsen een oplossing willen aanbieden, dan werkt zulke UV-werende kleding prima. Een leren jas en een spijkerbroek geven ook zonder certificaat natuurlijk een goede bescherming tegen UV-straling.”

Zonnebrandcrème en UVA-filter

Met zonnebrandcrèmes zijn er 2 uitdagingen: het UVA-filter is in de Europese Unie (EU) slecht geregeld en de beschermingsfactor (SPF) op de flacon ‘jokt’. Wat is er aan de hand? “UV-straling van de zon kun je aan de hand van de golflengte onderverdelen in UVA, UVB en UVC. Die laatste komt niet door de atmosfeer heen, dus daar zijn we vanaf. UVB-straling kan leiden tot erytheem en huidkanker. Om die reden zijn zonnebrandcrèmes gefocust op UVB-onderdrukking. Inmiddels is duidelijk dat ook UVA nadelige gezondheidseffecten heeft, waaronder huidveroudering en vorming van radicalen in de dermis, wat kan bijdragen aan melanoomvorming en immuunsuppressie.”

Een goede zonnebrandcrème dooft dus zowel UVB als UVA. Een crème met een matig UVA-filter haalt in Nederland, waar de zon laag staat en het aandeel UVA groot is, de SPF op de fles niet. Dit kan meer dan een factor 2 schelen! De SPF is een maat voor UVB-onderdrukking. UVA mag dus door dat filter heen. “Als je een zonnebrandcrème gebruikt die UVB onderdrukt, maar UVA doorlaat, en je gaat evenredig met de SPF langer naar buiten, dan heb je een veelvoudige UVA-dosis gekregen”, zegt Van Dijk. “Dat pakt slecht uit voor de gezondheid.”

Van de EU mag al een UVA-logo op een crème gezet worden, als het UVA wordt onderdrukt met een derde deel van de SPF. Dat vindt Van Dijk echt te weinig. “In Engeland heeft firma Boots een kwart eeuw geleden een kwaliteitssysteem voor UVA-filters ontworpen. Een crème met 5 Boots-sterren heeft een UVA-demping die 90% van de SPF is. Zo’n crème biedt universele, goede bescherming. In Nederland is een dergelijke crème moeilijk verkrijgbaar en duur, maar in Engeland en ook in EU-land Ierland liggen goedkope huismerken met 5 Boots-sterren in elke winkel. Daar is men dus wel goed beschermd. Als je jonge mensen vertelt dat UVA huidveroudering veroorzaakt en dat een vijfsterrenzonnebrandcrème de beste antirimpelcrème is, dan moet dit toch aanspreken. Nu de Nederlandse huismerken nog.”

‘Sjoemel-zonnebrandcrème’

Onbeschermd kan iemand met een bleke huid in Nederland als de zon hoog staat 10 minuten in de zon zonder te verbranden. De beschermingsfactor op zonnebrandcrèmes betekent niet dat iemand die factor-50 opgesmeerd heeft 50 keer 10 minuten in de zon kan. “Dat wordt wel zo gezien”, zegt Van Dijk. “De SPF-factor op de flacon blijkt geen beschermingsfactor voor consumenten te zijn, maar is gebaseerd op een industriële laagdikte die nodig is om met een lamp een crème betrouwbaar door te meten.”

Om de aangegeven beschermingsfactor te halen moet iemand smeren met de dikte van een laag pindakaas, laat Van Dijk weten. “Mensen smeren de helft tot een derde deel van deze dikte. Logisch, want anders maak je met een gezin met 3 kinderen per smeerbeurt een flacon leeg. Dat doen mensen niet: een dikke laag werkt niet met kinderen die in het zand spelen, en het is duur. Mensen zijn behoorlijk minder goed beschermd dan de SPF aangeeft. Van SPF-50 zonnebrandcrème houd je bij reële laagdikte een beschermingsfactor 4 tot 17 over. Dat laatste lijkt op factor-15, waarvan gezegd wordt dat dat te weinig is.”

Daarom gebruikt Van Dijk wel eens de term sjoemel-zonnebrandcrème. “Eigenlijk zou je de SPF dus niet op de fles moeten mogen vermelden, maar alleen de werkelijke bescherming van de huid. Van alle gezondheidseffecten op de huid zou een zonnebrandcrème het slechtst moeten beschermen tegen zonverbranding, terwijl het daar op dit moment op is geoptimaliseerd. Erytheem is je rookmelder; die moet je niet uitschakelen.”

Klinisch bewijs binnen handbereik met behulp van AI

jul 2024

Lees meer over Klinisch bewijs binnen handbereik met behulp van AI

Nieuwe inzichten chlamydia: GGD past testbeleid aan

jul 2024 | Antibioticaresistentie, SOA, Venereologie

Lees meer over Nieuwe inzichten chlamydia: GGD past testbeleid aan

Eerdere herkenning artritis bij psoriasis

jul 2024 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Eerdere herkenning artritis bij psoriasis

Topical steroid withdrawal: ‘We staan als dermatoloog met de rug tegen de muur’

jul 2024 | Eczeem

Lees meer over Topical steroid withdrawal: ‘We staan als dermatoloog met de rug tegen de muur’

Nederlandse cNF-Skindex bruikbaar en betrouwbaar

jul 2024

Lees meer over Nederlandse cNF-Skindex bruikbaar en betrouwbaar

De specifieke meerwaarde van registrystudies

jul 2024 | Psoriasis

Lees meer over De specifieke meerwaarde van registrystudies

Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

10 jun 2024 om 16:30 | Lymfoom

Lees meer over Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

Masterclass: Psoriatic Disease recente ontwikkelingen in de behandeling

22 mei 2024 om 20:00 | Artritis, Psoriasis

Lees meer over Masterclass: Psoriatic Disease recente ontwikkelingen in de behandeling

Hidradenitis Suppurativa (HS): recente ontwikkelingen in de behandeling

7 mrt 2024 | Huidinfecties

Lees meer over Hidradenitis Suppurativa (HS): recente ontwikkelingen in de behandeling

Van data naar doen! De systemische behandeling van atopisch eczeem en prurigo nodularis

2 feb 2024 | Eczeem, Vaccinatie

Lees meer over Van data naar doen! De systemische behandeling van atopisch eczeem en prurigo nodularis

Zeldzame aandoeningen binnen dermatologie

30 okt 2023 om 20:00

Lees meer over Zeldzame aandoeningen binnen dermatologie

Niet-melanoom huidkanker in de regio

31 aug 2023 | Dermato-oncologie, Radiotherapie

Lees meer over Niet-melanoom huidkanker in de regio

Zoveel meer dan alleen maar eczeem!

19 apr 2023 om 20:30 | Eczeem

Lees meer over Zoveel meer dan alleen maar eczeem!

Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

2 nov 2022 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Serious game Kijk verder dan de huid; casus 1

Lees meer over Serious game Kijk verder dan de huid; casus 1

EADV in ORANJE 2024

donderdag 26 sep 2024 van 18:00 tot 21:45

Lees meer over EADV in ORANJE 2024

EADV Late Afternoon Highlights 2024

vrijdag 27 sep 2024 van 17:30 tot 20:00

Lees meer over EADV Late Afternoon Highlights 2024

Dermatologen van de Toekomst 2025

vrijdag 17 jan 2025 van 09:45 tot 16:30 | Dermato-oncologie, Eczeem

Lees meer over Dermatologen van de Toekomst 2025

Kan effectieve behandeling psoriasis progressie naar PsA voorkomen?

jun 2024 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Kan effectieve behandeling psoriasis progressie naar PsA voorkomen?

AI voorspelt risico op voedselallergie beter dan arts

jun 2024 | Eczeem

Lees meer over AI voorspelt risico op voedselallergie beter dan arts

Speciaal dieet voor immuunsysteem bij allergieën

jun 2024 | Astma, Eczeem

Lees meer over Speciaal dieet voor immuunsysteem bij allergieën

Ook systemisch herstel mogelijk bij constitutioneel eczeem met biological

jun 2024 | Eczeem

Lees meer over Ook systemisch herstel mogelijk bij constitutioneel eczeem met biological

Desensibilisatie mogelijk door de B-geheugencellen aan te passen?

jun 2024

Lees meer over Desensibilisatie mogelijk door de B-geheugencellen aan te passen?

Het was hoog tijd voor nieuwe nomenclatuur, en die is er nu

jun 2024 | Astma, Eczeem

Lees meer over Het was hoog tijd voor nieuwe nomenclatuur, en die is er nu

Neoadjuvant ipilimumab plus nivolumab verbetert uitkomsten bij stadium III-melanoom

jun 2024 | Dermato-oncologie

Lees meer over Neoadjuvant ipilimumab plus nivolumab verbetert uitkomsten bij stadium III-melanoom

Zo doen de JAK-remmers het in de Nederlandse praktijk

jun 2024 | Eczeem

Lees meer over Zo doen de JAK-remmers het in de Nederlandse praktijk

Allergisch astma voorkomen? Begin vanaf de geboorte

jun 2024 | Astma, Eczeem

Lees meer over Allergisch astma voorkomen? Begin vanaf de geboorte

Podcastserie Psoriasis

nov 2023 | Arthritis psoriatica, Diabetes, Psoriasis

Lees meer over Podcastserie Psoriasis

Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

nov 2022 | Psoriasis

Lees meer over Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

Conventioneel systemische therapie; is dat nog nodig?

okt 2022 | Psoriasis

Lees meer over Conventioneel systemische therapie; is dat nog nodig?

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis

MedNet Dermatologie 2024-03

jun 2024

Lees meer over MedNet Dermatologie 2024-03

MedNet Dermatologie 2024-02

apr 2024

Lees meer over MedNet Dermatologie 2024-02

MedNet Dermatologie 2024-01

mrt 2024

Lees meer over MedNet Dermatologie 2024-01

MedNet Dermatologie 2023-04

dec 2023

Lees meer over MedNet Dermatologie 2023-04

MedNet Dermatologie 2023-02

jun 2023

Lees meer over MedNet Dermatologie 2023-02

MedNet Dermatologie 2023-01

apr 2023

Lees meer over MedNet Dermatologie 2023-01

MedNet Dermatologie 2022-04

dec 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-04

MedNet Dermatologie 2022-03

sep 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-03

MedNet Dermatologie 2022-02

jun 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-02