Zorgpaden dermatologie: voor alle huidkankerpatiënten de beste zorg

Delen via:

Hoe kun je de zorg voor huidkankerpatiënten zo goed mogelijk stroomlijnen? Dat was de vraag die ten grondslag lag aan de ontwikkeling van het Huidkompas huidkankernetwerk. Het antwoord bestaat uit een zevental zorgpaden, die beschikbaar zijn voor dermatologen uit het hele land. MedNet ging in gesprek met Rick Waalboer-Spuij (dermatoloog in het Erasmus MC Kanker Instituut – Huidkankercentrum) en Anke Lecluse (dermatoloog in het Groene Hart Ziekenhuis, mohs-chirurg in DermaHaven). Waalboer-Spuij is de trekker van de zorgpaden, Lecluse een van de gebruikers. Samen vertellen ze hoe de zorgpaden tot stand komen en hoe ze toepassing vinden in de praktijk.

Het idee voor de ontwikkeling van – regionale – zorgpaden ontstond enkele jaren geleden. Waalboer-Spuij: “We zagen enerzijds dat huidkankerpatiënten soms via een hele ingewikkelde route bij ons huidkankerexpertisecentrum terechtkwamen. Anderzijds kregen we soms patiënten verwezen die ook prima in een perifeer ziekenhuis behandeld kunnen worden. Daarom zijn we gaan kijken hoe we de zorg voor huidkankerpatiënten in Nederland kunnen stroomlijnen. Hoe organiseer je het zo dat de juiste zorg op de juiste plek gegeven wordt? In een expertisecentrum als dat nodig is, en lokaal of regionaal als dat kan?”

Zeven zorgpaden

Zorgpaden kunnen houvast bieden in de samenwerking tussen verschillende ziekenhuizen en zorgverleners. Waalboer-Spuij ontwikkelt er 7 voor verschillende vormen van huidkanker. Dit doet hij in zijn rol als medevoorzitter (samen met zijn collega dermatoloog Renate van den Bos) van het multidisciplinair overleg (MDO) huidkanker in het Erasmus MC en samen met de leden van de stuurgroep Huidkanker van het Erasmus MC Kanker Instituut. “De stuurgroep kijkt enerzijds hoe het MDO functioneert en is anderzijds betrokken bij de ontwikkeling van het beleid en de zorgpaden. In de stuurgroep zitten, naast dermatologen, ook andere specialisten: hoofdhalsoncologie (KNO en MKA), plastische en oncologische chirurgie, radiotherapie, interne oncologie, radiologie/nucleaire geneeskunde, pathologie en geriatrie. De zorgpaden zelf richten zich ook op deze brede doelgroep, die op verschillende manieren betrokken is bij de huidkankerzorg.”

Vijf zorgpaden zijn al gereed. Waalboer-Spuij: “We zijn begonnen met het zorgpad melanoom. Hiervoor lagen al wat schetsen. Die heb ik samen met collega’s uit het Amphia Ziekenhuis in Breda, onze regionale partner voor melanoomzorg, verder uitgewerkt. De landelijke richtlijnen rondom melanoom zijn heel strak vormgegeven. Dit zorgpad was dus vooral een praktische uitwerking van de bestaande richtlijnen. Toen het zorgpad melanoom klaar was, wilden we de systematiek ook toepassen op andere tumorsoorten. We zijn toen, binnen het Erasmus MC Huidkankercentrum, verdergegaan met de 2 andere vormen van huidkanker die het meeste voorkomen: basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom. Vervolgens hebben we gekeken welke andere vormen van huidkanker we veel verwezen krijgen vanuit andere ziekenhuizen. Zo kwamen de zorgpaden voor merkelcelcarcinoom en dermatofibrosarcoma protuberans erbij.”

zorgpad merkelcelcarcinoom

Figuur 1. Stroomdiagram voor de behandeling van merkelcelcarcinoom. Huidkompas.nl

De zorgpaden voor huidadnexcarcinoom en voor atypisch fibroxanthoom/pleiomorf dermaal sarcoom zijn nog in ontwikkeling. Waalboer-Spuij: “Die zijn ook het lastigste, omdat er over de behandeling van deze tumorsoorten relatief weinig wetenschappelijk onderzoek bestaat.” Lecluse: “Daarnaast zijn deze tumorsoorten ook amper tot niet beschreven in de richtlijnen. Maar als alle 7 zorgpaden klaar zijn, dekken zij samen wel 99% van alle huidtumoren.”

Het uitwerken van een zorgpad bestaat uit meerdere stappen. Waalboer-Spuij: “In de eerste stap beschrijven we het proces zoals wij dat in praktijk volgen in het Erasmus MC. We beschrijven hoe het traject van een huidkankerpatiënt eruitziet. Langs welke haltes gaat de patiënt en welke stappen worden daarbij genomen? Bij de wat zeldzamere tumoren, maar ook bij plaveiselcelcarcinoom, kregen we regelmatig vragen wanneer je een echo, scan of ander aanvullend onderzoek of aanvullende therapie uitvoert. Om dit alles zo kort en bondig mogelijk op te schrijven maak ik graag gebruik van stroomdiagrammen. Zo kun je duidelijk zien wat de bedoeling is. In de tweede stap van het proces maken we een koppeling met de landelijke richtlijn. Klopt het allemaal wat we doen? In stap 3 kijken alle betrokken partijen uit de stuurgroep Huidkanker nogmaals of het zorgpad zo helemaal kloppend en duidelijk is. Als het zorgpad klaar is publiceren we het op onze website (huidkompas.nl). Zo is het voor iedereen toegankelijk. We zien dat medisch specialisten uit andere ziekenhuizen echt kritisch meelezen en vragen stellen over de zorgpaden. Deze feedback waarderen we enorm!”

Praktisch toepasbaar

De zorgpaden bieden een praktisch handvat voor perifere dermatologen. Lecluse: “Voor veelvoorkomende vormen van huidkanker zijn er richtlijnen en hebben we vaak ook eigen, lokale zorgpaden. Maar voor bijvoorbeeld merkelcelcarcinoom geldt dat niet. Daarnaast zijn de richtlijnen vaak erg uitgebreid en minder geschikt om in de dagelijkse praktijk op terug te vallen. Door de stroomdiagrammen in de zorgpaden kun je makkelijk en snel informatie naslaan. Die praktische toepasbaarheid maakt ze heel interessant en bruikbaar in de dagelijkse praktijk.”

MDO

Naast de stroomdiagrammen is er ook de mogelijkheid om patiënten in te brengen in het MDO van het Erasmus MC. Lecluse: “In Gouda hebben wij wekelijks ons eigen MDO met de plastisch chirurgen en zo nodig de patholoog of radioloog. Als we daarbij tegen zeldzame dingen aanlopen kunnen de stroomdiagrammen uitkomst bieden. Als de vraag te gedetailleerd is en we er met de stroomdiagrammen niet uitkomen, brengen we de casuïstiek in bij het MDO van het Erasmus MC. Bijvoorbeeld als het gaat om een indicatie voor postoperatieve radiotherapie, waarbij individuele tumorkenmerken en patiëntkarakteristieken de noodzaak tot aanvullende behandeling bepalen.” Waalboer-Spuij: “Uitzonderingsgevallen moet je inderdaad los bespreken. Binnen het MDO huidkanker van het Erasmus MC hebben wij daarvoor de mogelijkheid om zogenaamde ‘papieren patiënten’ te bespreken. De dermatoloog die een patiënt inbrengt schrijft hierbij een soort verwijsbrief, zo mogelijk voorzien van een foto, pathologie-uitslagen en eventuele scans. Binnen het MDO huidkanker van het Erasmus MC maken we, op basis daarvan, een beoordeling van de casus en geven we een advies op maat. De patiënt komt in principe niet fysiek naar het Erasmus MC, tenzij dat echt nodig is.”

Patiëntvriendelijk

Lecluse: “Als perifeer centrum kunnen wij zo op een efficiënte en patiëntvriendelijke manier advies inwinnen. De diagnostiek, therapie en follow-up kunnen we vaak zelf uitvoeren.” Waalboer-Spuij: “Zo geef je zoveel als mogelijk is de juiste zorg op de juiste plek. En dat is fijn, want bij huidkanker gaat het toch vaak om oudere, kwetsbare patiënten die je liever niet te veel heen en weer laat reizen tussen ziekenhuizen.”

Samenwerking uitbreiden

Het Huidkompas is ontstaan binnen de 2 oncologienetwerken van de regio Zuid-West Nederland, maar ondertussen maken ook ziekenhuizen buiten deze regio gebruik van de zorgpaden. Een voorbeeld is het Groene Hart Ziekenhuis, waar Lecluse werkzaam is. “Binnen dit ziekenhuis maken we vooral gebruik van de zorgpaden die betrekking hebben op huidtumoren anders dan melanomen. Voor de melanoomzorg werken we in Gouda samen met het LUMC binnen het regionetwerk West. Dat is van oudsher zo.” Waalboer-Spuij: “Naast ziekenhuizen uit Zuid-Holland, Zeeland en Noord-Brabant nemen ook ziekenhuizen deel uit Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Overijssel (huidkompas.nl/deelnemende-centra). Dat wil niet zeggen dat zij allemaal patiënten naar ons toesturen, maar wel dat zij zich verbonden hebben aan onze zienswijze van de manier waarop we huidkankerzorg leveren. Op dit moment zijn we ook in gesprek met een aantal academische centra om te kijken of zij ook willen aansluiten bij het netwerk. En eigenlijk zou ik alle Nederlandse ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra willen oproepen om zich aan te sluiten. Samen kunnen we ervoor zorgen dat alle patiënten in Nederland met een complexe vorm van huidkanker de best mogelijke zorg krijgen.”

Website Huidkompas

Benieuwd naar het Huidkompas en de zorgpaden? Neem een kijkje op: huidkompas.nl/professional

Het Huidkompas is ontstaan binnen de 2 oncologienetwerken van de regio Zuid-West Nederland: de regionale oncologienetwerken: CONCORD (regio Rijnmond; https://www.oncologienetwerkconcord.nl/) en EMBRAZE (Erasmus MC, Brabant en Zeeland; https://www.embraze.net/).

Immuuntherapie biedt 25% kans op genezing van uitgezaaid melanoom

sep 2022 | Dermato-oncologie, Immuuntherapie

Lees meer over Immuuntherapie biedt 25% kans op genezing van uitgezaaid melanoom

Overgevoeligheidsreacties op fillers na COVID-19-vaccinatie

sep 2022 | Cosmetische dermatologie, Vaccinatie

Lees meer over Overgevoeligheidsreacties op fillers na COVID-19-vaccinatie

Het natuurlijke beloop van rectale gonokokken- en chlamydia-infecties: de ExGen-studie

sep 2022 | Bacteriële infecties, SOA, Venereologie

Lees meer over Het natuurlijke beloop van rectale gonokokken- en chlamydia-infecties: de ExGen-studie

TEN vereist snelle herkenning en juiste verpleegtechniek

sep 2022

Lees meer over TEN vereist snelle herkenning en juiste verpleegtechniek

Vitamine D-tekort bij melanoom geassocieerd met slechtere overleving

sep 2022 | Dermato-oncologie

Lees meer over Vitamine D-tekort bij melanoom geassocieerd met slechtere overleving

Risico op invasief cutaan plaveiselcelcarcinoom na behandeling van actinische keratosen

sep 2022 | Actinische keratose, Dermato-oncologie

Lees meer over Risico op invasief cutaan plaveiselcelcarcinoom na behandeling van actinische keratosen

Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

4 okt 2022 om 20:00 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

14 sep 2022 om 19:30 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

8 jul 2022 | Lymfoom

Lees meer over Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Kijk verder dan de huid

14 jan 2022 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Kijk verder dan de huid

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

26 nov 2021 | Arthritis psoriatica, Artritis

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?
Er zijn geen e-learnings gevonden.

Dermatologen van de Toekomst

vrijdag 14 okt 2022 van 10:30 tot 17:00 | Dermato-oncologie, Eczeem

Lees meer over Dermatologen van de Toekomst

Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

Lees meer
Lees meer over Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

In aantocht: gentherapie voor epidermolysis bullosa

Lees meer
Lees meer over In aantocht: gentherapie voor epidermolysis bullosa

Impact vitiligo groot: “Vraag hoe het gaat ónder de huid”

Lees meer
Lees meer over Impact vitiligo groot: “Vraag hoe het gaat ónder de huid”

Biomarker voorspelt of kind constitutioneel eczeem ontwikkelt

Lees meer
Lees meer over Biomarker voorspelt of kind constitutioneel eczeem ontwikkelt

Alopecia areata: eindelijk een groeimarkt?

Lees meer
Lees meer over Alopecia areata: eindelijk een groeimarkt?

Zijn JAK-remmers de toekomst voor behandeling van constitutioneel eczeem?

Lees meer
Lees meer over Zijn JAK-remmers de toekomst voor behandeling van constitutioneel eczeem?

“Stop met eliminatiediëten”

Lees meer
Lees meer over “Stop met eliminatiediëten”

Real-world studie naar progressievrije overleving CTCL

Lees meer
Lees meer over Real-world studie naar progressievrije overleving CTCL

Mythes over zongebruinde huid hardnekkig en risicovol

Lees meer
Lees meer over Mythes over zongebruinde huid hardnekkig en risicovol

Podcast RWE in de praktijk

mei 2022 | Psoriasis

Lees meer over Podcast RWE in de praktijk

Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

dec 2021 | Eczeem

Lees meer over Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

Het ultieme behandeldoel

nov 2021 | Psoriasis

Lees meer over Het ultieme behandeldoel

Het belang van de huid

jul 2021 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Het belang van de huid

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis

MedNet Dermatologie 2022-02

jun 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-02

MedNet Dermatologie 2022-01

apr 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-01