Online rekentools bieden praktische hulp bij stagering melanoom

Delen via:

Mary-Ann El Sharouni is klinisch epidemioloog en dermatoloog i.o. in het UMC Utrecht. Binnenkort hoopt zij te promoveren op ‘voorspellingen bij het cutaan melanoom’, het resultaat van een samenwerking tussen Nederlandse en Australische onderzoekers.

“Als geneeskundestudent had ik al grote interesse in de oncologie, vandaar mijn ambitie om vanuit een passie voor klinisch relevant onderzoek een bijdrage te leveren aan een betere melanoomzorg,” vertelt Mary-Ann El Sharouni. “En vanuit epidemiologisch oogpunt zijn veel vragen alleen goed met grote hoeveelheden data te beantwoorden.”

Melanoma Institute Australia

Ze kwam in het UMC Utrecht terecht als promovendus bij kankerepidemioloog prof. dr. Carla van Gils en de patholoog prof. dr. Paul van Diest. “Er ontstond een samenwerking met het toonaangevende Melanoma Institute Australia (MIA) in Sydney. Melanoom komt in Australië immers heel veel voor en men is zich daar veel meer bewust van de gevaren van UV-straling dan in Europa. Vorig jaar ben ik acht maanden in Australië geweest voor een onderzoekstage en zag wekelijks ook één dag de dermato-oncologische praktijk. Dat was buitengewoon leerzaam. Maar het ging vooral om het onderzoek doen met grote hoeveelheden data, iets waar we hier in Nederland trouwens ook erg goed zijn. Denk maar aan de stichting Pathologisch-Anatomisch Landelijk Geautomatiseerd Archief en aan het instituut Integraal Kankercentrum Nederland. Het primaire doel was om gezamenlijk verschillende predictiemodellen te ontwikkelen en die vervolgens in de Nederlandse en Australische populaties te valideren, want juist daarin ligt de kracht van zo’n samenwerking. Met een subsidie van de European Association of Dermatology and Venereology hebben we dit verder vormgegeven.”

Schildwachtklier

Haar onderzoeksvragen kwamen voort uit de klinische praktijk: de behoefte om op gepersonaliseerd niveau de overleving van patiënten met cutaan melanoom nauwkeuriger te voorspellen. “Tot nu toe zijn kenmerken als melanoomdikte en mate van ulceratie leidend, maar ook de status van de schildwachtklier – de lymfeklier waar uitzaaiingen van het melanoom zich meestal het eerst manifesteren – is van belang. Direct naast of nabij het litteken van de primaire tumor wordt een laagradioactieve stof gespoten, vaak in combinatie met een blauwe kleurstof. Dit zal zich in de betreffende klier ophopen, waarna deze door de chirurg met speciale apparatuur wordt gedetecteerd en verwijderd voor pathologisch onderzoek. Zo’n schildwachtklierbiopsie wordt in Nederland in principe alleen uitgevoerd bij een melanoomdikte van 0,8 mm of meer. In die groep heeft één vijfde een positieve klier. Men komt dan in Nederland sinds een aantal jaren in aanmerking voor adjuvante systeemtherapie, waarvan bewezen is dat het de overleving verbetert. De drang om de procedure uit te voeren is dus aanzienlijk.”

Prognose voorspellen

Toch was nooit goed uitgezocht in hoeverre zo’n schildwachtklierbiopsie iets toevoegt aan de klinische en pathologische kenmerken van de primaire tumor als het gaat om het voorspellen van de prognose. Om dit te onderzoeken maakte El Sharouni gebruik van data van een cohort van 9.272 melanoompatiënten in de Nederlandse populatie, en 5.644 patiënten uit Australië om de Nederlandse gegevens te valideren. Alle patiënten hadden een schildwachtklierbiopsie ondergaan, en van hen waren gegevens als tijd tot terugkeer van de ziekte en algehele overleving beschikbaar. Uit de analyse bleek dat het risico op ziekteterugkeer na 3 respectievelijk 5 jaar nauwkeuriger kon worden vastgesteld met een model waarin de schildwachtklier was opgenomen. Die gevoeligheid nam na 3 jaar 12% toe voor zowel algehele als ziektevrije overleving – in het validatiecohort waren die percentages respectievelijk 10 en 6%.1

Rekentools

Naast de schildwachtklierbiopsie zijn er ook nog andere variabelen die bijdragen aan het voorspellen, zowel karakteristieken van de patiënt zelf (leeftijd, geslacht) als van het melanoom (subtype). El Sharouni: “Door dit soort bestaande data, die makkelijk voorhanden is, mee te nemen worden de voorspellingen nauwkeuriger. Een methode om dat te doen is gebruik te maken van zogeheten nomogrammen: simpele, tweedimensionale diagrammen van rekenmodellen waaruit de voorspelling kan worden geëxtrapoleerd. Een online versie is trouwens aanzienlijk praktischer: men vult alle gegevens in en het programma berekent de voorspelling. Overigens lopen er studies naar genexpressieprofielen en andere biomarkers die mogelijk interessante aanvullende gegevens zouden kunnen leveren, maar die zijn helaas nog niet goed gevalideerd. We hebben ons dus gericht op gemakkelijk beschikbare ‘huis-tuin-en-keukenmarkers’, en die leveren al veel betere voorspellingen op. Met Nederlandse data zijn twee verschillende rekentools mede vormgegeven. Op basis van Australische data is een nomogram ontwikkeld voor bepaling van het risico op een positieve schildwachtklier, met de parameters leeftijd, tumordikte, subtype melanoom, delingsactiviteit (mitosetelling), ulceratie en lymfovasculaire invasie.2 Dit is gevalideerd met onze nationale data, dus goed bruikbaar in de Nederlandse praktijk en zal binnenkort worden gepubliceerd in het British Journal of Dermatology.”

Het tweede nomogram voorspelt hoe groot de kans is dat de tumor terugkomt bij patiënten met een dun melanoom.3 Dunne melanomen – 1 mm of dunner – kennen in het algemeen een uitstekende prognose. Toch komen sommige na chirurgische excisie weer terug. Het model is met Nederlandse gegevens ontwikkeld en gevalideerd met Australische.

“Dit soort rekentools is zeer geschikt om door arts en patiënt samen in de spreekkamer te gebruiken en zijn te vinden op www.melanomarisk.org.au. Het is fantastisch te constateren dat ons onderzoek via dergelijke rekentools ook echt tot leven komt.”

Bronnen:

  1. Sharouni M-A El, Stodell MD, Ahmed T, et al. Sentinel node biopsy in patients with melanoma improves the accuracy of staging when added to clinicopathological features of the primary tumor. Annals Oncol. 2021;32:375-83.
  2. Lo SN, Ma J, Scolyer RA, et al. Improved risk prediction calculator for sentinel node positivity in patients with melanoma: the Melanoma Institute Australia nomogram. Clin Oncol. 2020;38:2719-27.
  3. Sharouni M-A, El, Ahmed T, Varey AHR, et al. Development and validation of nomograms to predict local, regional, and distant recurrence in patients with thin (T1) melanomas. J Clin Oncol. 2021; doi:10.1200/JCO.20.02446.

Anti-TNF-α bij zwangeren geen nadelig effect op zwangerschapsuitkomsten

jun 2021 |

Lees meer over Anti-TNF-α bij zwangeren geen nadelig effect op zwangerschapsuitkomsten

De onontkoombare digitale transitie

jun 2021 |

Lees meer over De onontkoombare digitale transitie

Promotie: Nieuwe onderzoeksmethoden bij huidaandoeningen, met een focus op rosacea 

jun 2021 |

Lees meer over Promotie: Nieuwe onderzoeksmethoden bij huidaandoeningen, met een focus op rosacea 

Chemopreventie bij non-melanoma skin cancer: acitretine of nicotinamide?

jun 2021 |

Lees meer over Chemopreventie bij non-melanoma skin cancer: acitretine of nicotinamide?

COVID-19 en vaccin kunnen huidafwijkingen veroorzaken

jun 2021 |

Lees meer over COVID-19 en vaccin kunnen huidafwijkingen veroorzaken

Vertraagde huidreactie na COVID-19-vaccin Moderna

jun 2021 |

Lees meer over Vertraagde huidreactie na COVID-19-vaccin Moderna

Nieuwe behandelopties voor kinderen met ernstig atopisch (constitutioneel) eczeem

22 jun 2021 | Dermatologie

Lees meer over Nieuwe behandelopties voor kinderen met ernstig atopisch (constitutioneel) eczeem

Webcast chronische jeuk, psoriasis en de toekomst van dermatologie

28 mei 2021 | Coronavirus (COVID-19)

Lees meer over Webcast chronische jeuk, psoriasis en de toekomst van dermatologie

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

27 mei 2021 om 20:00 | Dermatologie

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

19 mrt 2021 | Dermatologie

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

27 jan 2021 om 20:30 | Dermatologie

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

EADV Highlights (in ORANJE)

2 dec 2020 om 20:30 | Dermatologie

Lees meer over EADV Highlights (in ORANJE)

Precisiezorg dichterbij dan we denken

2 nov 2020 | Cardiologie

Lees meer over Precisiezorg dichterbij dan we denken

Veneuze ziekten; samen van de oppervlakte de diepte in 

16 sep 2020 om 20:30 | Dermatologie

Lees meer over Veneuze ziekten; samen van de oppervlakte de diepte in 

Psoriasis in COVID-19 era: how do we manage psoriasis in 2021?

27 aug 2020 om 20:30 | Dermatologie

Lees meer over Psoriasis in COVID-19 era: how do we manage psoriasis in 2021?

Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Dermatologie

Lees meer over Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Masterclass Dermatologie - Module II De behandeling van handeczeem

Dermatologie

Lees meer over Masterclass Dermatologie - Module II De behandeling van handeczeem
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Toevoegen relatlimab aan nivolumab verbetert PFS bij gevorderd melanoom

Lees meer
Lees meer over Toevoegen relatlimab aan nivolumab verbetert PFS bij gevorderd melanoom

Een eensluidende definitie voor SLE in remissie

Lees meer
Lees meer over Een eensluidende definitie voor SLE in remissie

Effect van filgotinib op PASDAS tot aan week 100

Lees meer
Lees meer over Effect van filgotinib op PASDAS tot aan week 100

Trends bij PsA en axSpA uit de EuroSpA-samenwerking

Lees meer
Lees meer over Trends bij PsA en axSpA uit de EuroSpA-samenwerking

Verbeterde kwaliteit van leven met tofacitinib vooral door minder jeuk

Lees meer
Lees meer over Verbeterde kwaliteit van leven met tofacitinib vooral door minder jeuk

Geen voordeel therapeutic drug monitoring bij starten met infliximab

Lees meer
Lees meer over Geen voordeel therapeutic drug monitoring bij starten met infliximab

Allergeenvrije geurende crème biedt uitkomst voor patiënt met extreem droge huid

Lees meer
Lees meer over Allergeenvrije geurende crème biedt uitkomst voor patiënt met extreem droge huid

Studiemedicijn tegen haaruitval blijft effectief en veilig bij langdurig gebruik

Lees meer
Lees meer over Studiemedicijn tegen haaruitval blijft effectief en veilig bij langdurig gebruik

Live webcast over de EADV Highlights

Lees meer
Lees meer over Live webcast over de EADV Highlights

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 |

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 |

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis