Online rekentools bieden praktische hulp bij stagering melanoom

Delen via:

Mary-Ann El Sharouni is klinisch epidemioloog en dermatoloog i.o. in het UMC Utrecht. Binnenkort hoopt zij te promoveren op ‘voorspellingen bij het cutaan melanoom’, het resultaat van een samenwerking tussen Nederlandse en Australische onderzoekers.

“Als geneeskundestudent had ik al grote interesse in de oncologie, vandaar mijn ambitie om vanuit een passie voor klinisch relevant onderzoek een bijdrage te leveren aan een betere melanoomzorg,” vertelt Mary-Ann El Sharouni. “En vanuit epidemiologisch oogpunt zijn veel vragen alleen goed met grote hoeveelheden data te beantwoorden.”

Melanoma Institute Australia

Ze kwam in het UMC Utrecht terecht als promovendus bij kankerepidemioloog prof. dr. Carla van Gils en de patholoog prof. dr. Paul van Diest. “Er ontstond een samenwerking met het toonaangevende Melanoma Institute Australia (MIA) in Sydney. Melanoom komt in Australië immers heel veel voor en men is zich daar veel meer bewust van de gevaren van UV-straling dan in Europa. Vorig jaar ben ik acht maanden in Australië geweest voor een onderzoekstage en zag wekelijks ook één dag de dermato-oncologische praktijk. Dat was buitengewoon leerzaam. Maar het ging vooral om het onderzoek doen met grote hoeveelheden data, iets waar we hier in Nederland trouwens ook erg goed zijn. Denk maar aan de stichting Pathologisch-Anatomisch Landelijk Geautomatiseerd Archief en aan het instituut Integraal Kankercentrum Nederland. Het primaire doel was om gezamenlijk verschillende predictiemodellen te ontwikkelen en die vervolgens in de Nederlandse en Australische populaties te valideren, want juist daarin ligt de kracht van zo’n samenwerking. Met een subsidie van de European Association of Dermatology and Venereology hebben we dit verder vormgegeven.”

Schildwachtklier

Haar onderzoeksvragen kwamen voort uit de klinische praktijk: de behoefte om op gepersonaliseerd niveau de overleving van patiënten met cutaan melanoom nauwkeuriger te voorspellen. “Tot nu toe zijn kenmerken als melanoomdikte en mate van ulceratie leidend, maar ook de status van de schildwachtklier – de lymfeklier waar uitzaaiingen van het melanoom zich meestal het eerst manifesteren – is van belang. Direct naast of nabij het litteken van de primaire tumor wordt een laagradioactieve stof gespoten, vaak in combinatie met een blauwe kleurstof. Dit zal zich in de betreffende klier ophopen, waarna deze door de chirurg met speciale apparatuur wordt gedetecteerd en verwijderd voor pathologisch onderzoek. Zo’n schildwachtklierbiopsie wordt in Nederland in principe alleen uitgevoerd bij een melanoomdikte van 0,8 mm of meer. In die groep heeft één vijfde een positieve klier. Men komt dan in Nederland sinds een aantal jaren in aanmerking voor adjuvante systeemtherapie, waarvan bewezen is dat het de overleving verbetert. De drang om de procedure uit te voeren is dus aanzienlijk.”

Prognose voorspellen

Toch was nooit goed uitgezocht in hoeverre zo’n schildwachtklierbiopsie iets toevoegt aan de klinische en pathologische kenmerken van de primaire tumor als het gaat om het voorspellen van de prognose. Om dit te onderzoeken maakte El Sharouni gebruik van data van een cohort van 9.272 melanoompatiënten in de Nederlandse populatie, en 5.644 patiënten uit Australië om de Nederlandse gegevens te valideren. Alle patiënten hadden een schildwachtklierbiopsie ondergaan, en van hen waren gegevens als tijd tot terugkeer van de ziekte en algehele overleving beschikbaar. Uit de analyse bleek dat het risico op ziekteterugkeer na 3 respectievelijk 5 jaar nauwkeuriger kon worden vastgesteld met een model waarin de schildwachtklier was opgenomen. Die gevoeligheid nam na 3 jaar 12% toe voor zowel algehele als ziektevrije overleving – in het validatiecohort waren die percentages respectievelijk 10 en 6%.1

Rekentools

Naast de schildwachtklierbiopsie zijn er ook nog andere variabelen die bijdragen aan het voorspellen, zowel karakteristieken van de patiënt zelf (leeftijd, geslacht) als van het melanoom (subtype). El Sharouni: “Door dit soort bestaande data, die makkelijk voorhanden is, mee te nemen worden de voorspellingen nauwkeuriger. Een methode om dat te doen is gebruik te maken van zogeheten nomogrammen: simpele, tweedimensionale diagrammen van rekenmodellen waaruit de voorspelling kan worden geëxtrapoleerd. Een online versie is trouwens aanzienlijk praktischer: men vult alle gegevens in en het programma berekent de voorspelling. Overigens lopen er studies naar genexpressieprofielen en andere biomarkers die mogelijk interessante aanvullende gegevens zouden kunnen leveren, maar die zijn helaas nog niet goed gevalideerd. We hebben ons dus gericht op gemakkelijk beschikbare ‘huis-tuin-en-keukenmarkers’, en die leveren al veel betere voorspellingen op. Met Nederlandse data zijn twee verschillende rekentools mede vormgegeven. Op basis van Australische data is een nomogram ontwikkeld voor bepaling van het risico op een positieve schildwachtklier, met de parameters leeftijd, tumordikte, subtype melanoom, delingsactiviteit (mitosetelling), ulceratie en lymfovasculaire invasie.2 Dit is gevalideerd met onze nationale data, dus goed bruikbaar in de Nederlandse praktijk en zal binnenkort worden gepubliceerd in het British Journal of Dermatology.”

Het tweede nomogram voorspelt hoe groot de kans is dat de tumor terugkomt bij patiënten met een dun melanoom.3 Dunne melanomen – 1 mm of dunner – kennen in het algemeen een uitstekende prognose. Toch komen sommige na chirurgische excisie weer terug. Het model is met Nederlandse gegevens ontwikkeld en gevalideerd met Australische.

“Dit soort rekentools is zeer geschikt om door arts en patiënt samen in de spreekkamer te gebruiken en zijn te vinden op www.melanomarisk.org.au. Het is fantastisch te constateren dat ons onderzoek via dergelijke rekentools ook echt tot leven komt.”

Bronnen:

  1. Sharouni M-A El, Stodell MD, Ahmed T, et al. Sentinel node biopsy in patients with melanoma improves the accuracy of staging when added to clinicopathological features of the primary tumor. Annals Oncol. 2021;32:375-83.
  2. Lo SN, Ma J, Scolyer RA, et al. Improved risk prediction calculator for sentinel node positivity in patients with melanoma: the Melanoma Institute Australia nomogram. Clin Oncol. 2020;38:2719-27.
  3. Sharouni M-A, El, Ahmed T, Varey AHR, et al. Development and validation of nomograms to predict local, regional, and distant recurrence in patients with thin (T1) melanomas. J Clin Oncol. 2021; doi:10.1200/JCO.20.02446.

Huidreacties na SARS-CoV-2-vaccinatie

sep 2021 | Vaccinatie

Lees meer over Huidreacties na SARS-CoV-2-vaccinatie

Upadacitinib plus lokale corticosteroïden bij matig tot ernstig constitutioneel eczeem

sep 2021 | Eczeem

Lees meer over Upadacitinib plus lokale corticosteroïden bij matig tot ernstig constitutioneel eczeem

Off-label spironolacton voor ‘adult female acne’

sep 2021

Lees meer over Off-label spironolacton voor ‘adult female acne’

Zoektocht naar zeldzame genodermatose bekroond met JID-publicatie

sep 2021

Lees meer over Zoektocht naar zeldzame genodermatose bekroond met JID-publicatie

Cream Calculator toont hoeveel zalf patiënt moet smeren

sep 2021 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over Cream Calculator toont hoeveel zalf patiënt moet smeren

Late immuungerelateerde bijwerkingen van PD-1-remmers bij melanoom

sep 2021 | Dermatologie, Immunotherapie, Oncologie

Lees meer over Late immuungerelateerde bijwerkingen van PD-1-remmers bij melanoom

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem, Kinderen

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021

Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

2 nov 2021 om 20:00

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

21 sep 2021

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

Kijk verder dan de huid

20 sep 2021 om 20:30 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Kijk verder dan de huid

Nieuwe behandelopties voor kinderen met ernstig atopisch (constitutioneel) eczeem

10 aug 2021 | Eczeem, Kinderen

Lees meer over Nieuwe behandelopties voor kinderen met ernstig atopisch (constitutioneel) eczeem

Webcast chronische jeuk, psoriasis en de toekomst van dermatologie

28 mei 2021 | Psoriasis

Lees meer over Webcast chronische jeuk, psoriasis en de toekomst van dermatologie

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

19 mrt 2021

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

27 jan 2021 om 20:30

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Lees meer over Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Masterclass Dermatologie - Module II De behandeling van handeczeem

Lees meer over Masterclass Dermatologie - Module II De behandeling van handeczeem

EADV in ORANJE 2021

donderdag 30 sep 2021 van 18:00 tot 22:00 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over EADV in ORANJE 2021

Adjuvant pembrolizumab biedt voordeel bij hoogrisico stadium II-melanoom

Lees meer
Lees meer over Adjuvant pembrolizumab biedt voordeel bij hoogrisico stadium II-melanoom

Toename resistentie azitromycine vraagt om monitoring

Lees meer
Lees meer over Toename resistentie azitromycine vraagt om monitoring

Meer gerichte soa-tests zorgen voor hoger percentage positieve tests in pandemiejaar

Lees meer
Lees meer over Meer gerichte soa-tests zorgen voor hoger percentage positieve tests in pandemiejaar

Ertapenem blijkt geschikt alternatief bij resistentie ceftriaxon

Lees meer
Lees meer over Ertapenem blijkt geschikt alternatief bij resistentie ceftriaxon

Syfilisstammen in Amsterdam zijn heel divers

Lees meer
Lees meer over Syfilisstammen in Amsterdam zijn heel divers

Na lockdown blijft herstel hiv- en soa-preventie achter bij normalisering seksueel gedrag

Lees meer
Lees meer over Na lockdown blijft herstel hiv- en soa-preventie achter bij normalisering seksueel gedrag

Syfilisbacterie toont grote gelijkenis in verschillende lichaamslocaties

Lees meer
Lees meer over Syfilisbacterie toont grote gelijkenis in verschillende lichaamslocaties

Onlineplatform verbetert seksuele gezondheidszorg voor jongeren

Lees meer
Lees meer over Onlineplatform verbetert seksuele gezondheidszorg voor jongeren

Preventie moet herhaling syfilisinfecties bij MSM indammen

Lees meer
Lees meer over Preventie moet herhaling syfilisinfecties bij MSM indammen

Het belang van de huid

jul 2021 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Het belang van de huid

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis