Endoscopische intermusculaire dissectie (EID): een nieuwe endoscopische benadering bij verdenking op een diep submucosaal invasief rectumcarcinoom

Delen via:

Een 65-jarige man werd verwezen in verband met de verdenking op een vroegcarcinoom van het rectum. Tijdens diagnostische scopie werd op 2 cm van de linea dentata een vlak verheven afwijking van circa 25 mm gezien met een centrale depressie (foto 1). Nadere inspectie van pit- en vaatpatroon met narrow band imaging (NBI) toonde duidelijke aanwijzingen voor diepere submucosale invasie met een amorf Kudo Vn pitpatroon en een sterk onregelmatig (Hiroshima C3) vaatpatroon (foto 2). Er werden geen biopten genomen. De MRI rectum liet een T1/2-tumor zien in het lage rectum zonder suspecte lymfeklieren locoregionaal.

Gezien de optische verdenking op diepere submucosale invasie werd een endoscopische submucosale dissectie (ESD) niet geschikt geacht vanwege hoge kans op een irradicale marge in het diepe resectievlak. Daarom werd een endoscopische intermusculaire dissectie (EID) voorgesteld.1 Deze nieuwe endoscopische resectietechniek is een afgeleide van de ESD, waarbij de dissectie niet in de submucosa (zoals bij ESD), maar in het vlak tussen de binnenste circulaire en buitenste longitudinale spierlaag (de intermusculaire ruimte) wordt verricht (foto 3 en 4). Door het meenemen van de binnenste circulaire spierlaag in het resectiepreparaat kan een radicale diepe resectiemarge worden bereikt voor tumoren die diep in de submucosa doorgroeien. Hierbij blijft de buitenste longitudinale spierlaag en daarmee de rectumwand intact (foto 5). Gezien de sterk ontwikkelde spierlaag van het rectum is deze techniek uitsluitend geschikt voor rectale laesies.

De procedure verliep technisch succesvol en zonder complicaties met een endoscopisch radicale resectie van de tumor (foto 6). De patiënt werd dezelfde dag naar huis ontslagen. Histopathologisch onderzoek toonde een goed tot matig gedifferentieerd adenocarcinoom dat reikte tot diep in de submucosa (sm3), waarbij alle snijvlakken vrij waren (foto 7). Er waren geen aanwijzingen voor lymfovasculaire invasie of hooggradige tumorbudding. De behandeling kan daarmee beschouwd worden als een curatieve resectie.

Inmiddels is de patiënt één jaar in follow-up, waarbij zowel MRI, CEA en endoscopie geen aanwijzingen voor recidief tonen (foto 8).

  1. Moons LMG, Bastiaansen BAJ, Richir MC, et al. Endoscopic intermuscular dissection for deep submucosal invasive cancer in the rectum: a new endoscopic approach. Endoscopy. 2022 Jan 24. doi: 10.1055/a-1748-8573. Online ahead of print.

Drs. Barbara Bastiaansen, MDL arts, Amsterdam UMC

Drs. Sander Albers, arts-onderzoeker, Amsterdam UMC

Dr. Leon M.G. Moons, MDL arts, UMC Utrecht

1: Vlak verheven afwijking circa 25 mm met centrale depressie. 2: NBI toont een Kudo Vn pitpatroon met onregelmatig (Hiroshima C3) vaatpatroon. 3 en 4: Selectieve myotomie van de circulaire spierlaag met blootstellen van de longitudinale spierlaag. 5: Wondvlak na EID met intacte longitudinale m. propria. 6: Opgespeld resectiepreparaat.

 

7: Histopathologische beoordeling van de tumor. A toont de tumor met HE-kleuring. B toont de tumor met desminekleuring waarbij duidelijk zichtbaar is dat de circulaire spier (kleurt hier bruin) onder het invasieve front van het carcinoom zit. C toont de tumor met HE-kleuring van dichterbij.

 

Commentaar Jacques Bergman

Diep submucosale rectumtumoren waren lange tijd een ‘no-go’ voor curatieve endoscopische behandeling. Daarnaast was endoscopische submucosale dissectie van diepe submucosale invasieve laesies technisch veelal onmogelijk door het ontbreken van een marge tussen tumor en spierlaag. De hier beschreven intermusculaire dissectie is een prachtige elegante extensie van de ESD-techniek. Hierdoor is een radicale endoscopische resectie ook voor diepe submucosale en vroege T2-tumoren haalbaar.

Inmiddels zijn in UMC Utrecht en Amsterdam UMC ruim 140 patiënten met deze techniek behandeld wat in 70% van de gevallen tot een rectumsparende behandeling heeft geleid. Een recente meta-analyse (Zwager et al, Gastroenterology 2022) laat zien dat diepte-invasie geen onafhankelijke risicofactor is voor lokale lymfekliermetastasering: de aard van de tumor (lymfangio-invasie, budding en differentiatie-graad) lijkt vele malen belangrijker dan diepte-invasie. Zonder dergelijke risicofactoren lijkt het risico op lokale lymfekliermetastasering < 3%. Een blijvertje dus deze intermusculaire dissectie!

Gewone symptomen van zeldzame ziekten: MDL-probleem of neurologisch raadsel?

sep 2022

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten: MDL-probleem of neurologisch raadsel?

Niet-invasieve screening op maagkanker: S. anginosus en S. constellatus

sep 2022 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Niet-invasieve screening op maagkanker: S. anginosus en S. constellatus

Risico op hepatitis C-virusinfectie geassocieerd met invasieve ziekenhuisingrepen

sep 2022 | Hepatitis

Lees meer over Risico op hepatitis C-virusinfectie geassocieerd met invasieve ziekenhuisingrepen

METHYLOMIC-onderzoek biedt zicht op betere behandeling ziekte van Crohn

sep 2022 | IBD

Lees meer over METHYLOMIC-onderzoek biedt zicht op betere behandeling ziekte van Crohn

Gunstige invloed van kunstmatige intelligentie

sep 2022 | Endoscopie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Gunstige invloed van kunstmatige intelligentie

Opsporing mogelijk van 18 verschillende tumoren uit een enkel buisje bloed

sep 2022 | Gynaecologische oncologie, Hoofd-hals, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie, Neuro-oncologie

Lees meer over Opsporing mogelijk van 18 verschillende tumoren uit een enkel buisje bloed

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

27 sep 2022

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

28 mrt 2022 om 19:30 | IBD

Lees meer over JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

Webcast Bridging the Gaps in Inflammatory bowel disease (IBD)

25 mrt 2022 | IBD

Lees meer over Webcast Bridging the Gaps in Inflammatory bowel disease (IBD)

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Make it happen: Someday starts today

28 jun 2021 om 20:00 | IBD

Lees meer over Make it happen: Someday starts today

De rol van de JAK-STAT pathways in colitis ulcerosa

13 apr 2021 om 19:30 | IBD

Lees meer over De rol van de JAK-STAT pathways in colitis ulcerosa

Darmgezondheid: diagnostiek en het brein

24 mrt 2021 | Maag-darm-leveroncologie, Ouderen

Lees meer over Darmgezondheid: diagnostiek en het brein

Darmgezondheid bij jong en oud

24 mrt 2021 | Maag-darm-leveroncologie, Ouderen

Lees meer over Darmgezondheid bij jong en oud

e-learning: Verbeterde zorg voor slokdarm- en maagkanker

Chirurgie

Lees meer over e-learning: Verbeterde zorg voor slokdarm- en maagkanker

UEG in ORANJE 2022

zondag 9 okt 2022 van 18:00 tot 21:45 | IBD

Lees meer over UEG in ORANJE 2022

Neoadjuvante immuuntherapie bij lokaal gevorderd dMMR-coloncarcinoom zeer effectief

Lees meer
Lees meer over Neoadjuvante immuuntherapie bij lokaal gevorderd dMMR-coloncarcinoom zeer effectief

Darm-long-as speelt een rol bij bronchiëctasieën

Lees meer
Lees meer over Darm-long-as speelt een rol bij bronchiëctasieën

Lange tijd tot diagnose bij eosinofiele oesofagitis

Lees meer
Lees meer over Lange tijd tot diagnose bij eosinofiele oesofagitis

Langwerkende GLP-1R/GLP-2R-agonist veilig en effectief

Lees meer
Lees meer over Langwerkende GLP-1R/GLP-2R-agonist veilig en effectief

Geen voordeel intensiveren chemotherapie bij gemetastaseerd CRC

Lees meer
Lees meer over Geen voordeel intensiveren chemotherapie bij gemetastaseerd CRC

Toevoegen panitumumab verbetert overleving bij linkszijdig RAS-wildtype mCRC

Lees meer
Lees meer over Toevoegen panitumumab verbetert overleving bij linkszijdig RAS-wildtype mCRC

Vroege-fasestudie bij dMMR-rectumcarcinoom toont indrukwekkende respons

Lees meer
Lees meer over Vroege-fasestudie bij dMMR-rectumcarcinoom toont indrukwekkende respons

ctDNA succesvolle biomarker voor adjuvante therapie bij coloncarcinoom

Lees meer
Lees meer over ctDNA succesvolle biomarker voor adjuvante therapie bij coloncarcinoom

Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Lees meer
Lees meer over Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Podcast pancreascarcinoom

dec 2021

Lees meer over Podcast pancreascarcinoom

Podcast - Periampullaire tumoren: maak onderscheid

nov 2021

Lees meer over Podcast - Periampullaire tumoren: maak onderscheid

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

dec 2020 | IBD

Lees meer over Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

Leefstijl en voeding bij levercirrose en hepatische encefalopathie

jan 2020 | Hepatologie

Lees meer over Leefstijl en voeding bij levercirrose en hepatische encefalopathie

Medicamenteuze behandelmogelijkheden bij hepatische encefalopathie

okt 2019

Lees meer over Medicamenteuze behandelmogelijkheden bij hepatische encefalopathie

MedNet Gastro-enterologie 2022-02

sep 2022

Lees meer over MedNet Gastro-enterologie 2022-02

MedNet Gastro-enterologie 2022-01

aug 2022

Lees meer over MedNet Gastro-enterologie 2022-01